Procedura wyłączenia wspólnika

 

Wyłączenie wspólnika powoduje ustanie członkowstwa danego wspólnika w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Gdy dalsze uczestnictwo wspólnika w spółce nie jest możliwe z ważnych przyczyn, które dotyczą danego wspólnika, pozostali wspólnicy mogą żądać wyłączenia takiego wspólnika. Z żądaniem wyłączenia wspólnika należy zwrócić się do sądu.

Jeżeli jesteś wspólnikiem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, w której jeden ze wspólników narusza zobowiązania wynikające z zawartej umowy spółki, co w konsekwencji uniemożliwia Tobie i pozostałym wspólnikom współdziałanie w realizacji celu, dla którego została założona spółka, zachodzą podstawy do żądania wyłączenia takiego wspólnika. Ustawa wprowadza wymóg, zgodnie z którym wyłączenia mogą żądać wspólnicy, których udziały stanowią więcej niż połowę kapitału zakładowego.

Instytucja wyłączenia wspólnika została uregulowania wyłącznie w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, za wyjątkiem wynikającym z art. 63 Kodeksu spółek handlowych, zgodnie z którym, w przypadku spółek osobowych, każdy wspólnik może żądać rozwiązania spółki przez sąd z ważnych powodów. Jeżeli natomiast ważny powód zachodzi wyłącznie po stronie jednego wspólnika, sąd może orzec o wyłączeniu jednego wspólnika, na wniosek pozostałych wspólników.

Na gruncie Kodeksu spółek handlowych, instytucja wyłączenia wspólnika w spółce z o.o. uregulowana została w przepisach art. 266-269 ksh.

 

Przyczyny wyłączenia wspólnika

W myśl postanowień art. 266 ksh przyczyna wyłączenia wspólnika musi być ważna i zindywidualizowana w tym znaczeniu, że dotyczyć musi konkretnego, jednego wspólnika, a nie ogółu wspólników, czy samej spółki.

Umowa spółki czasem określa przyczyny uzasadniające wyłączenie wspólnika.

Uwaga!

Możliwość wskazania w umowie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ważnych przyczyn, które będą stanowić podstawę do wystąpienia z powództwem o wyłączenie wspólnika oraz orzeczenie przez sąd o jego wyłączeniu budzi liczne kontrowersje. Bez względu jednak na fakt, czy zapisy umowne precyzują, co według wspólników należy rozumieć za ważne powody, których wystąpienie po stronie wspólnika będzie uprawniało pozostałych wspólników do wystąpienia z powództwem o jego wyłączenie, stwierdzenie, czy wskazane przez wspólników żądających wyłączenia przyczyny stanowią w danym przypadku wystarczającą przyczynę do uwzględnienia żądania, będzie każdorazowo poddane pod ocenę sądu. Postanowienia umowne nie są w tym zakresie dla sądu wiążące. Do sądu należeć będzie rozstrzygnięcie, czy ważne przyczyny zachodzą po stronie pozwanego wspólnika. W tym zatem sensie orzeczenie sądu ma charakter konstytutywny, stwarza bowiem nową sytuację prawną.

Za „ważne przyczyny” w rozumieniu art. 266 ksh, należy między innymi przyjąć:

1)      niewywiązywanie się przez wspólnika ze zobowiązań nałożonych na wspólników umową spółki (zgodnie z art. 176 § 1 ksh, jeżeli wspólnik ma być zobowiązany do powtarzających się świadczeń niepieniężnych na rzecz spółki, obowiązek ten należy nałożyć umową spółki oraz oznaczyć w niej zakres i rodzaj takich świadczeń),

2)      niewywiązanie się z obowiązku dopłat w granicach oznaczonych umową spółki (art. 177 – 178 ksh),

3)      prowadzenie działalności konkurencyjnej wobec działalności spółki,

4)      działanie na szkodę spółki,

5)      brak możliwości współpracy ze wspólnikiem ze względu na konflikty wspólnika z pozostałymi wspólnikami lub inne przyczyny leżące wyłącznie po stronie danego, jednego wspólnika (gdyby przyczyny te miały dotyczyć wszystkich lub nawet kilku wspólników prawidłową konstrukcją, którą należałoby się posłużyć byłaby instytucja rozwiązania spółki, a nie wyłączenia wspólnika), np.: nałogi, długotrwała choroba wyłączająca świadome podejmowanie decyzji  przez wspólnika i wyrażanie woli, brak współdziałania w prowadzeniu spraw spółki, czy też utrata zaufania pozostałych wspólników do wspólnika mającego ulec wyłączeniu.

Kwestia tego, czy daną przyczynę należy uznać za przyczynę „ważną” w rozumieniu komentowanego przepisu i uzasadniającą wyłączenie na jej podstawie wspólnika ze spółki na żądanie pozostałych wspólników, każdorazowo poddana będzie pod ocenę sądu.

 

Tryb wyłączenia wspólnika

O wyłączeniu wspólnika orzeka sąd powszechny wyrokiem w cywilnym postępowaniu sądowym, w postępowaniu odrębnym – postępowaniu w sprawach gospodarczych.

 

Legitymacja czynna

- Komu przysługuje uprawnienie do wystąpienia z powództwem, o którym mowa w art. 266 § 1 Kodeksu spółek handlowych?

Osobami uprawnionymi do wystąpienia z powództwem o wyłączenie wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością są wszyscy pozostali wspólnicy. Przy czym, co istotne, z powództwem o wyłączenie wspólnika nie tylko mogą, ale i muszą wystąpić wszyscy wspólnicy (oczywiście poza wspólnikiem, którego wyłączenia żądają pozostali udziałowcy), a nie tylko niektórzy z nich. Dodatkowo, udziały wspólników żądających wyłączenia stanowić muszą więcej niż połowę kapitału zakładowego spółki (czyli np. w spółce, w której kapitał zakładowy dzieli się na 100 udziałów warunek ten zostanie spełniony, gdy suma udziałów w kapitale zakładowym spółki wspólników żądających wyłączenia wynosi co najmniej 51 udziałów).

Ustawa przyznaje prawo do wystąpienia z powództwem o wyłączenie wspólnika także mniejszej liczbie wspólników. Jednakże i w takim przypadku, tj., gdy pozew zamierzają złożyć tylko niektórzy wspólnicy, udziały wspólników żądających wyłączenia jednego z nich stanowić muszą więcej niż połowę kapitału zakładowego spółki. Ponadto, w tym przypadku pozwany winien być nie tylko wspólnik, którego dotyczy żądanie wyłączenia, ale także pozostali wspólnicy, którzy nie wystąpili z powództwem.

 

Przejęcie udziałów

Orzekając o wyłączeniu wspólnika, sąd wyznacza termin, w ciągu którego wyłączonemu wspólnikowi należy zapłacić cenę przejęcia jego udziałów wraz z odsetkami liczonymi od dnia doręczenia pozwu. Jeżeli cena ta nie zostanie zapłacona wyłączonemu wspólnikowi w terminie wskazanym w orzeczeniu, orzeczenie staje się bezskuteczne, co oznacza, że pozwany nadal pozostaje wspólnikiem spółki.

 

Cena przejęcia

Cena przejęcia udziałów jest ustalana przez sąd, na podstawie rzeczywistej wartości przejmowanych udziałów według stanu na dzień doręczenia pozwu.

 

Zabezpieczenie powództwa

Wspólnicy mogą wystąpić do sądu z żądaniem udzielenia zabezpieczenia powództwa. Sąd może udzielić zabezpieczenia powództwa przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Żądając udzielenia zabezpieczenia strona obowiązana jest uzasadnić żądanie oraz wykazać interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia. Zgodnie z przepisem art. 7301 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, interes prawny w jego udzieleniu istnieje wówczas, gdy „brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie”. Strona zobowiązania jest uprawdopodobnić wskazane powyżej okoliczności.

Zabezpieczenie powództwa może nastąpić przez zawieszenie wspólnika w wykonywaniu jego praw udziałów w spółce lub w inny sposób przewidziany przepisami Kodeksu postępowania cywilnego. Wnioskodawca obowiązany jest wskazać sposób zabezpieczenia poprzez określenie, czy wnosi o zawieszenie wszystkich, czy też niektórych tylko praw udziałowych wspólnika w spółce, a jeśli nie wszystkich, to jakich oraz odpowiednio uzasadnić zarówno sposób zabezpieczenia, jak i sam wniosek o jego udzielenie.

 

Konsekwencje prawne

Na skutek orzeczenia sądu o wyłączeniu wspólnika, dotychczasowy wspólnik traci status wspólnika w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu. Wyłączony wspólnik nie tylko traci udziały, ale również wszelkie prawa związane ze statusem wspólnika w spółce, a więc wszelkie prawa osobiste i udziałowe, ustają także obowiązki związane z jego członkowstwem w spółce.

Orzeczenie sądu o wyłączeniu wspólnika ma skutek wsteczny w tym znaczeniu, że wspólnika uważa się za wyłączonego ze spółki od dnia wniesienia pozwu przez pozostałych wspólników (a nie od daty uprawomocnienia się orzeczenia w tym zakresie). W praktyce będzie to miało znaczenie np. dla rozstrzygnięcia, do kiedy wspólnikowi należy wypłacić dywidendę. Wszelkie świadczenia pobrane przez wspólnika z tytułu członkowstwa w spółce po dniu wyłączenia wspólnika ze spółki, stanowią świadczenie nienależne, a wspólnik, o ile je pobrał, zobowiązany jest do ich zwrotu na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (w kwestii obowiązku zwrotu świadczenia pobranego przez  wyłączonego wspólnika istnieją również zdania odmienne). Wyłączenie wspólnika ze spółki ze skutkiem wstecznym nie ma jednak wpływu na ważność czynności wykonywanych w ramach przysługujących wspólnikowi uprawnień korporacyjnych, np. na wykonywanie przez wyłączonego wspólnika prawa głosu na zgromadzeniach wspólników.

Wygeneruj dokument: Pozew o wyłączenie wspólnika spółki

 

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego
w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka.
copyright © przewodnikprawny.pl