Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika

Jeżeli zastanawiasz się, w jaki sposób możesz rozwiązać stosunek pracy z pracownikiem, który opuszcza miejsce pracy bez usprawiedliwienia lub odmawia wykonania poleceń, pamiętaj, że przysługuje ci uprawnienie do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika. Rozwiązanie stosunku pracy we wskazanym trybie może nastąpić jedynie z przyczyn wymienionych enumeratywnie w przepisach prawa. Poniżej wskazujemy wszystkie niezbędne informacje, dotyczące rozwiązania umowy z winy pracownika.  

I. W jakich przypadkach pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia
z winy pracownika?

Do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia dochodzi poprzez jednostronne oświadczenie woli składane pracownikowi przez pracodawcę, które zawiera informację o rozwiązaniu istniejącego pomiędzy nimi stosunku pracy wraz ze wskazaniem przyczyny. Pracodawca może w tym trybie rozwiązać każdą umowę – zarówno zawartą na czas nieoznaczony, jak i oznaczony.

Należy wskazać, że pracodawca uprawniony jest do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia
z winy pracownika, w następujących przypadkach:

¨       ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych,

¨       popełnienia przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku, jeżeli przestępstwo to jest oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem,

¨       zawinionej przez pracownika utraty uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku. 

Jeśli wystąpi choć jedna z wyżej wymienionych przyczyn pracodawca może podjąć decyzję
o rozwiązaniu umowy o pracę. Nie musi on jednak korzystać z tego uprawnienia, jeśli uzna, że przewinienie pracownika nie wpłynie na jego pracę w przyszłości.

II. Ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych

Ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych jest najczęstszym powodem rozwiązania umowy o pracę z winy pracownika. Przy ocenie wagi naruszenia obowiązków pracowniczych należy wziąć pod uwagę nie tylko jednorazowe postępowanie pracownika, ale przede wszystkim ogół zachowań przez cały okres trwania stosunku pracy. Ponadto, aby możliwe było rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia niezbędne jest przypisanie pracownikowi winy polegającej na jego złej woli lub rażącym niedbalstwie. W wypadku, gdy pracownik dopuści się uszkodzenia maszyn lub narzędzi, których używa podczas świadczenia pracy, jednak jego działanie nie będzie zamierzone, ani też niedbałe, nie można stwierdzić wystąpienia po stronie pracownika znacznego stopnia winy, a w konsekwencji ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych. Podobnie uznaje się, iż w wypadku jednorazowego spóźnienia, nie można mówić o naruszeniu wskazanych obowiązków. Co więcej, istotne jest również uwzględnienie stopnia naruszenia interesów pracodawcy. Należy zaznaczyć, że rozwiązanie umowy z winy pracownika jest uzasadnione tylko wtedy, gdy naruszony przez niego obowiązek ma charakter podstawowy. Dla stwierdzenia, czy doszło do takiego naruszenia konieczna jest też każdorazowa ocena ze szczególnym uwzględnieniem rodzaju wykonywanej przez pracownika pracy. Przy określaniu, jakie obowiązki możemy zaliczyć do obowiązków podstawowych pracownika należy się odwołać przede wszystkim do treści umowy o pracę łączącej strony, w której wskazany został zakres obowiązków pracownika, jak również do katalogu obowiązków pracownika określonych przepisami Kodeksu pracy.

Zgodnie z art. 100 § 1 Kodeksu pracy, „pracownik jest obowiązany wykonywać pracę sumiennie i starannie oraz stosować się do poleceń przełożonych, które dotyczą pracy, jeżeli nie są one sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę”, w szczególności zaś pracownik obowiązany jest:

1) przestrzegać czasu pracy ustalonego w zakładzie pracy,

2) przestrzegać regulaminu pracy i ustalonego w zakładzie pracy porządku,

3) przestrzegać przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów przeciwpożarowych,

4) dbać o dobro zakładu pracy, chronić jego mienie oraz zachować w tajemnicy informacje, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę,

5) przestrzegać tajemnicy określonej w odrębnych przepisach,

6) przestrzegać w zakładzie pracy zasad współżycia społecznego (art. 100 § 2 k.p.)

Uwaga!
Rozwiązanie umowy o pracę przez pracodawcę w opisywanym trybie powinno być stosowane przez pracodawców wyjątkowo i z dużą ostrożnością. Pamiętać należy, że tryb opisany w art. 52 Kodeksu pracy jest nadzwyczajnym sposobem rozwiązania stosunku pracy z pracownikiem.

Przykładami zachowań, zaklasyfikowanych jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, są:

¨       nietrzeźwość pracownika,

¨       bezzasadna odmowa wykonania polecenia pracodawcy,

¨       samowolne opuszczenie stanowiska pracy,

¨       pobicie innego pracownika w czasie pracy,

¨       zakłócanie porządku w miejscu pracy,

¨       kradzież sprzętu znajdującego się w miejscu pracy,

¨   korzystanie w pracy przez pracownika zajmującego kierownicze stanowisko z nielegalnych programów komputerowych,

¨     umyślne korzystanie przez pracownika ze stanowiska służbowego dla celów prywatnych (np. dysponowanie środkami finansowymi będącymi własnością pracodawcy),

¨       nadużywanie świadczeń z ubezpieczenia społecznego,

¨       wykonywanie pracy lub prowadzenie innej działalności w czasie zwolnienia lekarskiego (może być kwalifikowane jako naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, jeżeli pracownik sowim zachowaniem przekreśla cele udzielonego mu zwolnienia).

III. Popełnienie przez pracownika przestępstwa

Kolejną przesłanką pozwalającą pracodawcy na rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia jest popełnienie przez pracownika przestępstwa. Jednakże dopuszczalność uzasadnienia wypowiedzenia wskazaną przyczyną uzależniona jest od łącznego wystąpienia następujących okoliczności:

¨       do popełnienia przestępstwa musi dojść w czasie trwania stosunku pracy – pracodawca może więc powoływać się na przestępstwo popełnione po chwili zawarcia umowy o pracę;

¨       popełnione przestępstwo musi uniemożliwiać dalsze zatrudnianie pracownika na dotychczasowym stanowisku – przykładem takiego przestępstwa jest kradzież mienia należącego do zakładu pracy, w takiej sytuacji dochodzi do zbiegu podstaw uzasadniających zakończenie stosunku pracy z winy pracownika (jest to również naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych);

¨       przestępstwo jest oczywiste i zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem – warunek ten jest niezwykle istotny, gdyż w wypadku zwolnienia pracownika podczas toczącego się procesu, mógłby on domagać się przywrócenia do pracy po uzyskaniu wyroku uniewinniającego; należy ponadto wskazać, że pracodawca może wypowiedzieć pracownikowi umowę o pracę w wypadku popełnienia przez niego zbrodni lub występku,
w żadnym jednak wypadku powodem rozwiązania stosunku pracy nie może być popełnienie przez pracownika wykroczenia.

IV. Utrata uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku

Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z powodu utraty uprawnień niezbędnych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku możliwe jest w wypadku, gdy utrata wskazanych uprawnień nastąpiła z winy pracownika. Pod pojęciem uprawnień należy rozumieć formalne upoważnienie do wykonywania określonego zawodu, np. prawo jazdy w przypadku wykonywania zawodu kierowcy. Oznacza to, że przyczyną wypowiedzenia umowy o pracę może być wyłącznie utrata takich kwalifikacji, bez których wypełnianie obowiązków pracownika jest niemożliwe (np. utrata uprawnień przez lekarza na skutek zawinionego błędu lekarskiego). Zawiniona utrata uprawnień przez pracownika powinna ponadto zostać stwierdzona orzeczeniem sądu lub decyzją właściwego organu, która pozbawia pracownika prawa do wykonywania danego zawodu. Jeśli utrata wymaganych kwalifikacji nastąpiła bez winy pracownika, pracodawca może rozwiązać umowę
o pracę na zasadach ogólnych.

V. Wymogi formalne wypowiedzenia

Zgodnie z obowiązującymi przepisami rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika może nastąpić wtedy, gdy pracodawca podjął odpowiednie kroki przez upływem 1 miesiąca od uzyskania wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy. Bieg wskazanego terminu rozpoczyna się od chwili, gdy pracodawca powziął nie budzącą wątpliwości wiadomość
o niewłaściwych zachowaniu pracownika lub też od chwili uprawomocnienia się wyroku sądu.
Wypowiadając umowę o pracę z winy pracownika pracodawca nie może, w żadnym wypadku, opierać się na informacjach niepewnych (np. anonimowym donosie). Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia nie może nastąpić później niż po upływie 1 miesiąca od uzyskania przez pracodawcę wiedzy o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie z pracownikiem umowy.

Ponadto pracodawca, podejmując decyzję o zwolnieniu pracownika z jego winy, ma obowiązek zasięgnięcia opinii zakładowej organizacji związkowej, którą zawiadamia o przyczynie uzasadniającej rozwiązanie umowy. Innymi słowy pracodawca powinien przedstawić zakładowej organizacji związkowej wszystkie okoliczności, które wskazują na zasadność wypowiedzenia umowy o pracę. Obowiązek ten ciąży na pracodawcy wyłącznie wtedy, gdy pracownik jest członkiem działającego przy zakładzie pracy związku zawodowego lub związek ten wyraził zgodę na obronę jego praw. Gdy pracownik nie należy do żadnej organizacji, chroniącej interesy pracowników, pracodawca nie musi zasięgać powyższej opinii. W wypadku, gdy organizacja związkowa ma zastrzeżenia co do zasadności rozwiązania umowy, powinna niezwłocznie wyrazić swoją opinię, nie później jednak niż w ciągu
3 dni.
Termin ten liczy się od dnia zawiadomienia organizacji związkowej o powodzie rozwiązania umowy o pracę. Należy jednak podkreślić, iż pracodawca nie jest związany treścią wydanej opinii  
i może podjąć decyzję zgodnie ze swoim uznaniem.

Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia następuje w drodze pisemnego oświadczenia woli składanego przez pracodawcę i powinno zawierać:

¨       informację o rozwiązaniu stosunku pracy z winy pracownika,

¨       wskazanie przyczyny rozwiązania umowy o pracę wraz z uzasadnieniem,

¨       pouczenie o przysługującym pracownikowi odwołaniu do sądu pracy.

Wygeneruj dokument: Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika

Wypowiedzenie to wywołuje natychmiastowe ustanie stosunku pracy, z chwilą gdy doszło do pracownika w taki sposób, że mógł zapoznać się z jego treścią lub w późniejszym terminie, wskazanym w treści wypowiedzenia.

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego
w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka.
copyright © przewodnikprawny.pl