Stwierdzenie nieważności decyzji w postępowaniu administracyjnym

 

W sytuacji, gdy wydana przez organ decyzja dotknięta jest istotną wadą, strona może skorzystać z instytucji stwierdzenia nieważności decyzji. Pozwala ona na wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji nieprawidłowej, która pomimo swoich wad wywołuje skutki prawne. Należy jednak pamiętać, że aby uznać decyzję za nieważną musi ona spełnić jedną z wymienionych przesłanek.

Jeśli zastanawiasz się, jakie warunki muszą być spełnione, aby złożyć wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, poniżej przedstawiamy wszystkie niezbędne informacje.

Za nieważne mogą być uznane wszystkie decyzje administracyjne, a także postanowienia, na które służy zażalenie, postanowienia, które zostały wydane w wyniku złożenia zażalenia, postanowienia w sprawie zatwierdzenia ugody oraz postanowienia stwierdzające niedopuszczalność odwołania lub uchybienie terminu do jego wniesienia. Podczas wnoszenia o stwierdzenie nieważności decyzji nie ma natomiast znaczenia, czy jest to decyzja ostateczna, czy też nieostateczna.

 

I. Jakie przesłanki muszą być spełnione, aby możliwe było uznanie decyzji za nieważną?

Uznanie decyzji za nieważną może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy organ administracji publicznej nie ma wątpliwości, że została ona dotknięta jedną z następujących wad:

  1. decyzja wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości – od legitymacji organu zależy to, czy rozstrzygnięcie sprawy jest prawidłowe, zatem organ niewłaściwy w danej sprawie nie może wydawać decyzji, kształtującej prawa i obowiązki strony;

  2. decyzja dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną;

  3. decyzja została skierowana do osoby, która nie była stroną w postępowaniu;

  4. decyzja zawiera wadę prowadzącą do jej nieważności z mocy prawa;

  5.  decyzja wydana została bez podstawy prawnej bądź z rażącym naruszeniem prawa – uznajemy, że decyzja wydana została bez podstawy prawnej, jeśli faktycznie takiej nie posiada, należy jednak pamiętać, że nie można stwierdzić braku podstawy prawnej wyłącznie dlatego, że w treści decyzji brak jest wskazanego przepisu lub wskazany przepis jest niewłaściwy; z rażącym naruszeniem prawa mamy zaś do czynienia w sytuacji jednoznacznego i oczywistego naruszenia przepisu;

  6. decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały – niewykonalność decyzji może przyjąć postać niewykonalności faktycznej lub prawnej, niewykonalność faktyczna skutkuje brakiem możliwości technicznych wykonania decyzji, niewykonalność prawna zaś ma miejsce wówczas, gdy istniejące prawne zakazy lub nakazy nie pozwalają na wykonanie praw lub obowiązków określonych w treści decyzji;

  7. decyzja w razie wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą – czynem zagrożonym karą jest w tym wypadku przestępstwo, wykroczenie oraz czyn zagrożony karą administracyjną, zagrożone karą jest przystąpienie do realizacji prawa lub obowiązku, nałożonego przez stronę w decyzji administracyjnej.

Uwaga!

W przypadku zaistnienia czterech pierwszych z wymienionych przyczyn, organ nie stwierdza nieważności decyzji, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 10 lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.

 

II. Jaki organ jest właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji?

Organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia  w stosunku do organu, który wydał decyzję obciążoną wadą. W przypadku decyzji wydanej przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze właściwy jest ten organ.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się bądź to na żądanie strony bądź z urzędu, a więc z inicjatywy samego organu. Postępowanie zostaje wszczęte z urzędu, gdy organ poweźmie wiadomość o przesłance nieważności, a także w sytuacji uzyskania skargi od osoby trzeciej lub wniesienia sprzeciwu do prokuratora. Organ może podjąć postępowanie z urzędu również w wypadku żądania wystosowanego przez Rzecznika Praw Obywatelskich oraz organizacji społecznej na prawach strony.

Podmiotem uprawnionym do wniesienia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji jest każda strona postępowania, w którym wydano wadliwą decyzję oraz osoba, która nie jest stroną, ale decyzja została do niej skierowana.

Organ może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie nieważności wydając odpowiednią decyzję. Po otrzymaniu odmownej decyzji, wnioskodawcy przysługuje odwołanie. Wyjątkiem jest wydanie decyzji przez naczelny lub inny centralny organ administracji państwowej lub samorządowe kolegium odwoławcze. Wówczas możliwe jest jedynie złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

 

III. Przygotowanie wniosku

Przygotowując wniosek, należy zwrócić uwagę, aby zawierał on wszystkie wymagane elementy:

  • określenie osoby wnioskodawcy,

  • datę i miejsce sporządzenia wniosku,

  • wskazanie organu, do którego kierowany jest wniosek,

  • wskazanie decyzji, dotkniętej wadą,

  • podanie uzasadnienia wniosku – koniecznie powołując się na jedną z wyżej wymienionych przyczyn,

  • podpis wnioskodawcy.

Wygeneruj dokument: Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji

 

IV. Wstrzymanie wykonania decyzji

Jeśli zachodzi prawdopodobieństwo, że decyzja dotknięta jest wadą, organ ma obowiązek z urzędu lub też na żądanie strony wstrzymać wykonanie tej decyzji.

Żądanie wstrzymania wykonalności decyzji, strona postępowania może zamieścić we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Nie musi ona przy tym przedstawiać dowodów na wystąpienie wady w decyzji.

Na postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji służy stronie zażalenie.

 

V. Wydanie przez organ rozstrzygnięcia w sprawie nieważności decyzji

Organ rozstrzyga o nieważności określonej decyzji w drodze decyzji. Należy zwrócić uwagę, że wydając decyzję kończącą postępowanie, organ administracji publicznej, nie ma uprawnień do orzekania co do istoty sprawy. Rozstrzygnięcie więc ma na celu jedynie skasowanie wadliwej decyzji
i wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Organ może wydać trzy różne rozstrzygnięcia:

a) stwierdzenie nieważność decyzji – jeśli wystąpi jedna ze wskazanych przesłanek, brak będzie zaś przesłanek negatywnych (np. wywołanie nieodwracalnych skutków prawnych) organ zobowiązany jest uznać decyzję za nieważną;

b) odmowa stwierdzenia nieważności decyzji -  organ odmawia uznania decyzji za nieważną, jeśli w toku postępowania ustali, że nie istnieje wskazywana przyczyna nieważności, decyzja może być obarczona innymi wadami, natomiast dla stwierdzenia nieważności decyzji konieczne jest wystąpienie ściśle określonych przesłanek;

c) stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa – wydanie tej decyzji ma miejsce w sytuacji, gdy zachodzą zarówno przesłanki pozytywne, jak i negatywne, oznacza to, że decyzja dotknięta jest wadą nieważności, lecz ze względu na upływ czasu lub wystąpienie nieodwracalnych skutków, nie jest możliwe wydanie decyzji stwierdzającej jej nieważność.

Od decyzji wydanej w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji służy wnioskodawcy odwołanie do organu wyższego stopnia.

 

Generuj powiązane dokumenty

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego
w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka.
copyright © przewodnikprawny.pl