Umowa o dzieło

 

Jeżeli chcesz zlecić komuś wykonanie określonego dzieła, np. namalowanie obrazu lub zaprojektowanie mebli i znalazłeś już odpowiednią osobę, której chciałbyś powierzyć zrealizowanie tego zadania, powinieneś rozważyć zawarcie pisemnej umowy o dzieło. Zawarta umowa stanowić będzie dowód istnienia stosunku prawnego pomiędzy Tobą, a osobą, która podejmie się wykonania określonego dzieła. Ponadto w wypadku niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przez przyjmującego zamówienie, spisany dokument ułatwi ci dochodzenie stosownego odszkodowania.

Na podstawie umowy o dzieło jedna ze stron zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, natomiast druga strona ma obowiązek zapłaty wynagrodzenia za wykonane na jego zamówienie dzieło. Przepisy nie nakładają obowiązku zachowania szczególnej formy umowy o dzieło, dlatego też strony mogą zawrzeć taką umowę w formie dowolnej.

 

I. Strony umowy

Stronami umowy o dzieło są zamawiający, czyli osoba, która zamawia wykonanie wybranego przez siebie dzieła oraz przyjmujący zamówienie, a więc osoba, której zadaniem jest wykonanie dzieła. Zarówno w roli zamawiającego, jak i przyjmującego zamówienie może wystąpić każdy podmiot prawa. Stroną opisywanej umowy mogą być zatem osoby fizyczne, osoby prawne, a także jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, którym ustawa przyznaje zdolność prawną. Należy  zaznaczyć, iż podmiotem, który nie będzie mógł zawrzeć umowy o dzieło jest spółka cywilna z powodu braku osobowości prawnej. Umowę taką będą natomiast mogli podpisać wspólnicy spółki cywilnej.

Wykonanie dzieła bardzo często wymaga od przyjmującego zamówienie posiadania szczególnych kwalifikacji oraz umiejętności bądź dysponowania określonymi narzędziami lub materiałami, dlatego też w danym przypadku nie każdy podmiot może wykonać zamówione dzieło.

W przeciwieństwie do stosunku pracy, pomiędzy stronami umowy o dzieło nie występuje stosunek zależności lub podporządkowania. Strony są jednak zobowiązane do współdziałania ze sobą. Zamawiający może dostarczyć przyjmującemu zamówienie niezbędnych do wykonania dzieła narzędzi lub materiałów, a także udzielać mu wskazówek oraz zaleceń. Z kolei przyjmujący zamówienie może wymagać od zamawiającego współpracy, np. w wypadku, gdy zamawianym dziełem jest wykonanie części odzieży, zamawiający powinien stawić się na pobieraniu miary oraz na kolejnych przymiarkach.

 

II. Przedmiot umowy

Przedmiotem opisywanej umowy jest dzieło. Mianem dzieła możemy określić każde dobro o charakterze materialnym lub niematerialnym, które jest rezultatem pracy bądź twórczości ludzkiej. Wykonanie dzieła może polegać na stworzeniu zupełnie nowego dobra, jak i na przeróbce lub naprawie już istniejącego. Zawierając umowę strony mają obowiązek ustalić istotę oraz cechy dzieła, wykorzystując przy tym opis, istniejący wzór, rysunki lub też projekty. Należy podkreślić, iż celem umowy o dzieło nie jest wykonanie danej czynności, ale osiągnięcie oznaczonego rezultatu, dlatego też należy zwrócić szczególną uwagę, aby zrealizowanie danego dzieła było możliwe do wykonania i we wskazanych warunkach pewne.

Wykonywane dzieło powinno mieć także zindywidualizowany i samoistny charakter. Oznacza to, że zamówione dobro wytwarzane jest specjalnie dla zamawiającego, według ustaleń przyjętych przez strony. Ponadto dzieło musi stanowić wytwór wykonywany przez przyjmującego specjalnie na zamówienie, nie może natomiast należeć do pracy już ukończonej.

Przykład I

Jan Nowak zamówił u malarza Piotra Kowalskiego portret swojej rodziny. Przedmiotem umowy zawartej pomiędzy Janem Nowakiem a Piotrem Kowalskim jest wykonanie obrazu, który będzie wykonany specjalnie dla Jana Nowaka.  W tym wypadku mamy do czynienia z umową o dzieło.

Przykład II

Jan Nowak zamówił u malarza Piotra Kowalskiego obraz, który zobaczył w galerii sztuki. Przedmiotem umowy jest gotowy obraz, który nie został wykonany na polecenie Jana Nowaka. Zawarta umowa nie jest więc umową o dzieło, ale umową sprzedaży.

Jak wskazywano powyżej wykonane dzieła mogą przyjmować postać materialną lub niematerialną. Dziełami materialnymi są przede wszystkim rzeczy wykonywane na zamówienie, np. odzież, meble, obuwie. Z kolei dziełami niematerialnymi są m.in. utwory w rozumieniu prawa autorskiego (np. utwór muzyczny, program komputerowy, rzeźba).

 

III. Forma umowy

Umowa o dzieło jest umową konsensualną, co oznacza, że do jej zawarcia wystarczy jedynie złożenie zgodnych oświadczeń woli przez strony. Nie jest więc wymagane dopełnienie innych obowiązków.

Przepisy nie nakładają również żadnych wymogów dotyczących formy umowy. Umowa o dzieło może być więc zawarta w formie dowolnej, np. ustnej, pisemnej lub w formie aktu notarialnego. Jednak wskazać należy, że zawarcie umowy o dzieło w formie pisemnej zawsze będzie bezpieczniejsze niż zawarcie umowy np. w formie ustnej. Spisany dokument stanowić będzie dowód tego, że strony zawarły umowę na warunkach w nim określonych i ułatwi ewentualne dochodzenie przez stronę roszczeń w przypadku, gdy druga strona nie wywiąże się z nałożonych na nią obowiązków.

 

IV. Treść umowy

Każda poprawnie sporządzona umowa o dzieło powinna zawierać następujące elementy:

  • oznaczenie dzieła,

  • zobowiązanie przyjmującego zamówienie do wykonania określonego dzieła,

  • obowiązek zamawiającego zapłaty umówionego wynagrodzenia.

Głównym obowiązkiem przyjmującego zamówienie jest wykonanie dzieła w ustalonym przez strony terminie. Jeżeli opóźnia się z rozpoczęciem lub wykonaniem zamówionego dzieła tak dalece, że najprawdopodobniej nie zdoła ukończyć go w ustalonym czasie, zamawiający może bez wyznaczenia dodatkowego terminu odstąpić od umowy jeszcze przed upływem terminu do wykonania dzieła. Ponadto jeżeli opóźnienie jest skutkiem okoliczności, za które przyjmujący zamówienie ponosi odpowiedzialność – zamawiający może dochodzić z tego tytułu odszkodowania. Przyjmujący zamówienie powinien wykonać dzieło z należytą starannością oraz w sposób oznaczony w umowie. Jeżeli jednak z treści umowy nie wynika, jak należy wykonać dane dzieło, przyjmujący zamówienie ma obowiązek wykonać je zgodnie z istniejącymi zwyczajami, zasadami współżycia społecznego oraz ze społeczno-gospodarczym celem umowy. Podkreślenia wymaga również, iż przepisy nie nakładają na przyjmującego zamówienie obowiązku osobistego wykonania dzieła. Może on więc powierzyć spełnienie świadczenia podwykonawcy lub podwykonawcom. Jednakże zamawiający będzie mógł żądać osobistego wykonania dzieła przez przyjmującego zamówienie, jeśli wynika to z treści umowy, ustawy lub właściwości świadczenia. W wypadku, gdy strony nie umówiły się inaczej, do obowiązków przyjmującego zamówienie należy również zaliczyć dostarczenie materiałów oraz narzędzi niezbędnych do zrealizowania zamówienia. Oznacza to, że będzie on zobowiązany do zakupu i przygotowania odpowiednich środków, które umożliwią mu należyte wykonanie zobowiązania. Po ukończeniu dzieła przyjmujący zlecenie powinien wydać je zamawiającemu. Do wydania rzeczy dochodzi najczęściej w formie przeniesienia faktycznego władztwa nad rzeczą, a więc przekazaniu „z ręki do ręki”, np. przekazanie uszytych spodni. W niektórych przypadkach może również polegać na umożliwieniu zamawiającemu korzystania z rzeczy, np. z odmalowanego mieszkania.

Na zamawiającym ciąży przede wszystkim obowiązek współdziałania z przyjmującym zamówienie. Powinien on zatem dokonywać wszelkich czynności faktycznych lub prawnych, które wymagane są do prawidłowego wykonania dzieła. W sytuacji, gdy zamawiający nie współdziała z wykonawcą dzieła, wykonawca może wyznaczyć zamawiającemu odpowiedni termin z zagrożeniem, iż po bezskutecznym jego upływie, będzie uprawniony do odstąpienia od umowy. Zamawiający zobowiązany jest również do odebrania dzieła po jego ukończeniu przez przyjmującego zamówienie.  W chwili oddania zamówionego dzieła zamawiający powinien uiścić umówione wynagrodzenie. Jeśli strony ustaliły, że dzieło będzie oddawane częściami, a wynagrodzenie naliczane będzie za każdą część osobno, wynagrodzenie należy się z chwilą spełnienia każdego ze świadczeń częściowych. Wynagrodzenie za wykonanie dzieła może zostać określone w dwojaki sposób:

  • jako wynagrodzenie ryczałtowe – jest to wynagrodzenie o stałej wysokości ( np. oznaczona suma pieniędzy – 500 zł); w przypadku takiego wynagrodzenia zamawiający nie może żądać jego podwyższenia, nawet jeśli w czasie zawarcia umowy nie można było przewidzieć rozmiaru lub kosztów prac; tego typu wynagrodzenie stosuje się w przypadku dzieł prostych, których koszt wykonania nie wymaga dokonania skomplikowanych kalkulacji;

  • jako wynagrodzenie kosztorysowe – jest to wynagrodzenie ustalane na podstawie zestawienia planowych prac i przewidywanych kosztów; w przypadku zmian cen lub obowiązujących stawek każda ze stron może żądać zmiany wysokości uprzednio ustalonego wynagrodzenia; tego typu wynagrodzenie stosowane jest w przypadku dzieł o bardziej skomplikowanej kalkulacji.

Należy również wskazać, że w wypadku, gdy wydane dzieło ma wady, zamawiającemu przysługują uprawnienia z tytułu rękojmi za wady dzieła. Może on zatem żądać ich usunięcia wyznaczając w tym celu przyjmującemu zamówienie odpowiedni termin z zagrożeniem, że po jego bezskutecznym terminie nie przyjmie naprawy. Przyjmujący zamówienie może jednak odmówić naprawy, gdyby wymagała nadmiernych kosztów. Ponadto, zgodnie z obowiązującymi przepisami, gdy wykonawca nie usunie wad dzieła w  odpowiednim czasie lub wad nie można usunąć zamawiający może od umowy odstąpić (gdy wady są istotne) lub żądać obniżenia ceny (gdy wady nie są istotne). Uprawnienia te przysługują zamawiającemu w wypadku, gdy przyjmujący zamówienie nie usunął wad w terminie wyznaczonym przez niego wyznaczonym. Wadą istotną jest taka wada, która uniemożliwia zamawiającemu korzystanie z dzieła zgodnie z jego przeznaczeniem (np. zamówiona odzież została uszyta w mniejszym rozmiarze). Z kolei mówimy, że wada jest nieistotna, gdy nie uniemożliwia ona korzystania z przedmiotu umowy o dzieło (np. na blacie wykonanego stołu znajdują się zarysowania).

Wygeneruj umowę: Umowa o dzieło

 

V. Konsekwencje zawarcia umowy

Skutkiem zawarcia umowy o dzieło jest zobowiązanie się przyjmującego zamówienie do wykonania określonego dzieła w terminie oznaczonym w umowie oraz do wydania ukończonego dzieła. Co więcej zawarta umowa nakłada na zamawiającego obowiązek zapłaty umówionego wynagrodzenia, a także odbioru dzieła. W przypadku, gdyby po odebraniu dzieła okazało się, że ma ono wady, zamawiającemu przysługują uprawnienia z tytułu rękojmi za wady dzieła, takie jak prawo do odstąpienia od umowy lub prawo do żądania obniżenia ceny w zależności od charakteru wady.

 

Podsumowanie:

Nazwa umowy: umowa o dzieło.

Strony umowy: przyjmujący zamówienie, zamawiający – w obu przypadkach: osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, którym ustawa przyznaje zdolność prawną.

Przedmiot umowy: określone dzieło, a więc materialne lub niematerialne dobro, będące rezultatem pracy bądź twórczości ludzkiej.

Forma umowy: dowolna.

Elementy konieczne:

  • oznaczenie dzieła,

  • zobowiązanie przyjmującego zamówienie do wykonania określonego dzieła,

  • obowiązek zamawiającego zapłaty umówionego wynagrodzenia.

Odpłatność: umowa odpłatna.

Konsekwencje: zobowiązanie przyjmującego zamówienie do wykonania określonego dzieła; obowiązek zapłaty umówionego wynagrodzenia przez zamawiającego; odpowiedzialność przyjmującego zamówienie za wady dzieła.

Generuj powiązane dokumenty

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego
w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka.
copyright © przewodnikprawny.pl