Umowa pożyczki

 

Jeśli zamierzasz pomóc znajomemu i pożyczyć mu określoną ilość pieniędzy, warto rozważyć podpisanie umowy pożyczki. Zawarta umowa stanowi dowód istnienia pomiędzy wami stosunku prawnego i ułatwia dochodzenie zarówno pożyczonej kwoty, jak
i ewentualnych odsetek.

Poprzez umowę pożyczki jedna ze stron zobowiązuje się przenieść na własność drugiej strony określoną ilość pieniędzy lub też rzeczy oznaczonych co do gatunku, druga strona zaś ma obowiązek zwrócenia tej samej ilości pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

 

I. Strony umowy

Umowa pożyczki zawierana jest pomiędzy dającym pożyczkę (pożyczkodawcą), a więc osobą, która przenosi określoną sumę pieniędzy lub rzeczy oznaczonych co do gatunku na inną osobę oraz biorącym pożyczkę (pożyczkobiorcą), czyli osobą, która otrzymuje daną sumę pieniędzy lub rzeczy oznaczonych co do gatunku i zobowiązana jest do ich zwrotu w ustalonym terminie.

Przepisy nie przewidują żadnych ograniczeń co do podmiotów, które mogą wystąpić w roli pożyczkodawcy bądź pożyczkobiorcy. Oznacza to, że każdą ze stron może być osoba fizyczna, osoba prawna, a także jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną. Ponadto, nic nie stoi na przeszkodzie, aby po obu stronach mogło wystąpić kilka podmiotów.

Uwaga!

Przepisy szczególne mogą ograniczyć krąg podmiotów, które uprawnione są do zawarcia umowy pożyczki. Przykładem jest tzw. pożyczka studencka, w wypadku której pożyczkobiorcą może być wyłącznie osoba, posiadająca status studenta.

 

II. Przedmiot umowy

Zgodnie z obowiązującymi przepisami przedmiotem pożyczki mogą być pieniądze lub rzeczy oznaczone co do gatunku.

Pod pojęciem „pieniądze” należy rozumieć znaki pieniężne, a więc monety oraz banknoty, pozostające w obiegu. Należy również wskazać, że strony mogą ustanowić przedmiotem umowy pożyczki nie tylko sumę pieniędzy wyrażoną w walucie polskiej, ale także w dowolnej walucie obcej. W przypadku wyboru waluty obcej pożyczkobiorca może zwrócić pożyczkę w walucie polskiej, jeśli nic innego nie wynika z treści umowy.

Rzeczami oznaczonymi co do gatunku, które mogą być przedmiotem umowy pożyczki są rzeczy zamienne. Czy dana rzecz może zostać uznana za przedmiot umowy pożyczki należy oceniać każdorazowo rozpatrując konkretny przypadek. Istotne jest, aby możliwe było określenie tych rzeczy miarą, wagą lub liczbą. Przykładem rzeczy zamiennych są surowce (węgiel, papier), wyroby gotowe (cement, benzyna) czy też płody rolne.

 

III. Forma umowy

Umowa pożyczki jest umową konsensualną, a więc do jej zawarcia nie jest konieczne dokonanie dodatkowych czynności. Wystarczy jedynie, aby strony złożyły zgodne oświadczenia woli.

Przepisy nie wymagają przy tym zachowania żadnej formy szczególnej. Umowa pożyczki może być zatem zawarta w formie dowolnej np. ustnej, pisemnej lub też w formie aktu notarialnego. Jednakże jeśli przedmiotem umowy pożyczki jest kwota pieniędzy, której wartość przenosi 500 zł – pożyczka powinna być stwierdzona pismem. Strony zobowiązane są w takim wypadku do sporządzenia odpowiedniego dokumentu dla celów dowodowych.

 

IV. Treść umowy

Aby dana umowa mogła zostać uznana za umowę pożyczki powinna zawierać w swojej treści następujące elementy:

  • zobowiązanie pożyczkodawcy do przeniesienia własności określonej sumy pieniędzy lub ilości rzeczy oznaczonych co do gatunku na pożyczkobiorcę,

  • obowiązek pożyczkobiorcy do zwrotu takiej samej sumy pieniędzy bądź ilości rzeczy oznaczonej co do gatunku.

Chcąc sfinalizować zawartą umowę, dający pożyczkę musi wydać jej przedmiot pożyczkobiorcy. Najprościej ujmując jest on zobowiązany przekazać np. uzgodnioną sumę pieniędzy bezpośrednio do rąk biorącego pożyczkę. Pożyczkodawca odpowiada również za wady rzeczy, które wydał pożyczkobiorcy w ramach zawartej umowy. Jeśli więc przedmiot umowy miał wady (fizyczne lub prawne) dający pożyczkę zobowiązany jest do naprawienia szkody, którą wyrządził drugiej stronie. Może jednak uwolnić się od negatywnych konsekwencji, jeżeli wykaże, że o wadach nie wiedział lub że zawiadomił o nich pożyczkobiorcę, ten jednak zgodził się na zawarcie umowy.

W sytuacji, gdy po podpisaniu umowy pojawią się wątpliwości, czy pożyczkodawca będzie w stanie zwrócić pożyczkę ze względu na zły stan majątkowy, dający pożyczkę może odstąpić od umowy i odmówić wydania określonej sumy pieniędzy lub rzeczy oznaczonych co do gatunku. Aby ocenić stan majątkowy pożyczkobiorcy jako zły, konieczne jest stwierdzenie, że w oparciu o życiowe doświadczenie pożyczkobiorca nie będzie dysponował wystarczającymi środkami do zwrotu pożyczki. Jednakże pożyczkodawca nie może skorzystać ze wskazanego uprawnienia, jeśli w chwili zawarcia umowy posiadał wiedzę na temat złego stanu majątkowego biorącego pożyczkę. Uprawnienie to nie będzie mu przysługiwać również w przypadku, gdy mógł z łatwością dowiedzieć się o stanie majątkowym pożyczkobiorcy, np. korzystając z powszechnie dostępnych rejestrów.

Roszczenie o wydanie pożyczki przedawnia się z upływem 6 miesięcy od chwili, gdy miała być ona wydana. Oznacza to, że pożyczkobiorca nie może żądać od pożyczkodawcy wydania np. umówionej sumy pieniędzy, jeśli minęło 6 miesięcy, od dnia w którym miało nastąpić przekazanie przedmiotu pożyczki pożyczkobiorcy.

Obowiązkiem biorącego pożyczkę jest zwrot pożyczki w umówionym terminie. Przyjmuje się, że umowa pożyczki może zostać zawarta zarówno na czas oznaczony, jak i nieoznaczony. Jeśli umowa została zawarta na czas oznaczony, pożyczkobiorca zobowiązany jest do zwrotu tej samej sumy pieniędzy lub tej samej ilości rzeczy oznaczonych co do gatunku w terminie określonym w treści umowy. Natomiast w wypadku, gdy termin zwrotu pożyczki nie jest oznaczony, pożyczkobiorca zobowiązany jest zwrócić pożyczkę w ciągu sześciu tygodni po wypowiedzeniu przez pożyczkodawcę. Ponadto, nic nie stoi na przeszkodzie, aby biorący pożyczkę spełnił świadczenie wcześniej, np. przed upływem umówionego terminu lub przed otrzymaniem wypowiedzenia od dającego pożyczkę.

Umowa pożyczki może zostać zawarta jako umowa o charakterze nieodpłatnym. Wówczas pożyczkodawca nie może dochodzić od pożyczkobiorcy niczego ponad zwrot pożyczonej kwoty pieniędzy lub ilości rzeczy oznaczonych co do gatunku. Strony mogą umówić się też, że dającemu pożyczkę przysługiwać będą odsetki z tytułu zawartej umowy. Wysokość odsetek zależy od woli stron. Należy jednak pamiętać, że wysokość ustalonych odsetek nie może przewyższać tzw. odsetek maksymalnych. Odsetki maksymalne stanowią próg, którego strony nie mogą przekroczyć podczas określania wysokości należnych odsetek. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, odsetki nie mogą przekroczyć czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego (ok. 21 %). Jeśli strony w umowie wskażą odsetki, których wysokość przekraczać będzie wysokość odsetek maksymalnych – pożyczkodawca uzyska jedynie odsetki równe wysokości odsetek maksymalnych.

Uwaga!

Wynagrodzenie pożyczkodawcy nie musi w każdym wypadku przyjmować postaci odsetek. Dopuszczalne jest również ustalenie dowolnej sumy pieniędzy, którą pożyczkodawca otrzyma od pożyczkobiorcy w zamian za udzielenie mu pożyczki, np. 500 zł.

Wygeneruj umowę: Umowa pożyczki

V. Konsekwencje zawarcia umowy

Na mocy umowy pożyczki dający pożyczkę zobowiązany jest przenieść własność przedmiotu pożyczki (określonej sumy pieniędzy lub danej ilości rzeczy oznaczonych co do gatunku) na biorącego pożyczkę. Obowiązkiem pożyczkobiorcy jest zwrot przedmiotu pożyczki w terminie wskazanym w treści umowy lub w ciągu sześciu tygodni po otrzymaniu wypowiedzenia od pożyczkodawcy. Jeśli pożyczkobiorca dopuści się zwłoki, dający pożyczkę może skorzystać ze wszystkich świadczeń, jakie przysługują wierzycielowi w przypadku opóźnienia się dłużnika ze spełnieniem świadczenia (np. może żądać odsetek za czas opóźnienia, nawet jeśli nie poniósł żadnej szkody i nawet jeśli opóźnienie było następstwem okoliczności, za które pożyczkobiorca nie ponosi odpowiedzialności).

 

Podsumowanie:

Nazwa umowy: umowa pożyczki.

Strony umowy: dający pożyczkę (pożyczkodawca), biorący pożyczkę (pożyczkobiorca) – w obu przypadkach: osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, którym ustawa przyznaje zdolność prawną.

Przedmiot umowy: pieniądze, rzeczy oznaczone co do gatunku.

Forma umowy: dowolna.

Czas trwania umowy: określony lub nieokreślony.

Elementy koniecznie:

  • zobowiązanie pożyczkodawcy do przeniesienia własności określonej sumy pieniędzy lub ilości rzeczy oznaczonych co do gatunku na pożyczkobiorcę,

  • obowiązek pożyczkobiorcy do zwrotu takiej samej sumy pieniędzy bądź ilości rzeczy oznaczonej co do gatunku.

Odpłatność umowy: umowa odpłatna lub nieodpłatna.

Konsekwencje: zobowiązanie pożyczkobiorcy do zwrotu pożyczki wraz z ewentualnymi odsetkami.

Generuj powiązane dokumenty

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego
w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka.
copyright © przewodnikprawny.pl