Umowa poręczenia

 

Jeśli chcesz poręczyć za dług przyjaciela lub członka rodziny, a więc przyjąć na siebie obowiązek wykonania świadczenia, do którego był on zobowiązany na mocy innej umowy,  możesz zawrzeć z wierzycielem umowę poręczenia. Taka konieczność może pojawić się w sytuacji, gdy wierzyciel żąda dodatkowego zabezpieczenia spełnienia określonego świadczenia. Pamiętaj, że aby podpisać taką umowę nie jest wymagana zgoda dłużnika. Nie musi on nawet wiedzieć o zawarciu umowy poręczenia.

Przez umowę poręczenia jedna ze stron, zwana poręczycielem zobowiązuje się względem wierzyciela wykonać zobowiązanie na wypadek, gdyby dłużnik danego zobowiązania nie wykonał. Należy wskazać, iż poręczenie ma charakter akcesoryjny. Oznacza to, że zobowiązanie poręczyciela pozostaje w ścisłym związku z umową zawartą pomiędzy wierzycielem a dłużnikiem. Odpowiedzialność poręczyciela jest więc zależna od istnienia zobowiązania dłużnika.

Aby umowa była ważna powinna być sporządzona na piśmie. Umowa poręczania wzmacnia pozycję wierzyciela, który od chwili jej zawarcia może żądać zaspokojenia także od poręczyciela.

 

I. Strony umowy

Umowa poręczenia zawierana jest pomiędzy wierzycielem (osobą, która może domagać się spełnienia świadczenia przez dłużnika) a poręczycielem ( osobą, która zobowiązuje się do wykonania świadczenia, w sytuacji, gdy nie zostanie ono wykonane przez dłużnika). Do zawarcia umowy poręczenia dochodzi więc bez udziału dłużnika. Dłużnik może wyrazić zgodę na zawarcie takiej umowy, jednakże nie jest to konieczne do zachowania jej ważności. W istocie dłużnik nie musi nawet wiedzieć o podpisaniu takiej umowy. Poręczyciel nie musi również pozostawać w jakimkolwiek związku prawnym z dłużnikiem, aby przyjąć na siebie wykonanie jego świadczenia.

Po stronie zarówno wierzyciela, jak i poręczyciela może wystąpić każdy podmiot prawa cywilnego – np. osoba fizyczna, osoba prawna, przedsiębiorstwo. Ponadto nic nie stoi na przeszkodzi, aby po każdej stronie może wystąpić kilka podmiotów.

Uwaga!

W roli poręczyciela w żadnym wypadku nie może wystąpić sam dłużnik. Taka sytuacja jest niezgodna z istotą umowy poręczenia. Jedynym wyjątkiem jest zobowiązanie się wspólnika spółki z o.o., który może poręczyć za dług spółki we własnym imieniu.

Po zawarciu umowy, poręczyciel staje się współdłużnikiem solidarnym. W praktyce oznacza to, że wierzyciel może żądać od niego spełnienia świadczenia na równi z dłużnikiem głównym.

Uwaga!

Jeśli poręczyciel planuje zawrzeć umowę poręczenia w trakcie trwania małżeństwa i ustawowej wspólności majątkowej, musi uzyskać do tego zgodę drugiego małżonka.

 

II. Przedmiot umowy

Przedmiotem poręczenia jest wierzytelność główna, do której zaspokojenia zobowiązany jest dłużnik główny. Wierzytelność ta może wynikać z czynności prawnych (np. umowy pożyczki), z czynów niedozwolonych (np. zabezpieczenie roszczeń odszkodowawczych), a także ze zobowiązania powstającego z mocy ustawy. Najczęściej przedmiotem umowy poręczenia są wierzytelności pieniężne. W takiej sytuacji, poręczyciel jest zobowiązany do zapłaceniu długu dłużnika głównego, jeśli ten nie dokona tego w odpowiednim terminie. Ponadto przepisy nie zabraniają, aby przedmiotem opisywanej umowy były także wierzytelności niepieniężne. Poręczyciel może więc przyjąć na siebie obowiązek wykonania świadczenia określonego rodzaju. Jeśli świadczenie ma charakter osobisty (np. skomponowanie utworu muzycznego), poręczyciel nie może faktycznie wykonać zobowiązania dłużnika. Jego obowiązek przybierze wówczas postać świadczenia pieniężnego, a mianowicie odszkodowania za szkody wynikłe z niewykonania zobowiązania przez dłużnika głównego.

Należy również zaznaczyć, że poręczyciel może poręczyć za dług przyszły. Innymi słowy, strony mogą umówić się, że przedmiotem poręczenia będzie zobowiązanie przyszłe, które powstanie dopiero w czasie trwania stosunku poręczenia. Przykładem takiego poręczenia jest zabezpieczenie roszczeń alimentacyjnych w wypadku wyjazdy zobowiązanego rodzica za granicę. Poręczenie za dług przyszły może mieć charakter terminowy lub bezterminowy. Mówimy, że poręczenie jest terminowe w przypadku, gdy poręczyciel przyjmuje na siebie odpowiedzialność w ściśle określonym terminie, gdyby dłużnik nie wykonał zobowiązania. Natomiast poręczenie jest bezterminowe, jeśli poręczyciel nie podał w swoim oświadczeniu okresu, w którym będzie ponosił odpowiedzialność.

 

III. Forma umowy

Umowa poręczenia jest umową konsensualną, co oznacza, że dochodzi do skutku jedynie poprzez złożenie zgodnych oświadczeń woli stron. Nie jest zatem konieczne dokonanie dodatkowych czynności.

Aby umowa poręczenia była ważna, powinna zostać zawarta w formie pisemnej. W wypadku nie zachowania tej formy nie będzie wywoływać skutków prawnych. Ponadto oświadczenie poręczyciela, w którym zobowiązuje się on do wypełnienia świadczenia dłużnika może być zamieszczone w kilku dokumentach. W przypadku profesjonalnego obrotu gospodarczego umowa poręczenia najczęściej przybiera postać ustalonego wcześniej wzorca umownego.

Przygotowany dokument powinien być również własnoręcznie podpisany przez strony.

 

IV. Treść umowy

Umowa poręczenia powinna zawierać dwa podstawowe elementy:

  • zobowiązanie poręczyciela do wykonania zobowiązania w wypadku niewykonania go przez dłużnika,

  • oznaczenie osoby dłużnika głównego.

Umowa poręczenia może mieć charakter odpłatny lub nieodpłatny. Jednakże, jeśli strony nie ustalą w treści umowy, że poręczycielowi przysługiwać będzie określone wynagrodzenie, przyjmujemy, że umowa została zawarta pod tytułem darmym.

Zobowiązanie poręczyciela staje się wymagalne z chwilą wymagalności długu głównego, co oznacza, że poręczyciel będzie zobowiązany do spełnienia określonego świadczenia jeśli dłużnik opóźni się z jego spełnieniem. W sytuacji, gdy umowa poręczenia dotyczy zobowiązania, w którym termin płatności długu nie jest oznaczony lub też płatność dług zależy od wypowiedzenia, poręczyciel po upływie sześciu miesięcy od zawarcia umowy poręczenia jest uprawniony do żądania, aby wierzyciel wezwał dłużnika do zapłaty albo z najbliższym terminem dokonał wypowiedzenia.

Obowiązkiem wierzyciela jest zawiadomienie poręczyciela o opóźnieniu dłużnika w spełnienie świadczenia. Zawiadomienie nie wymaga zachowania formy szczególnej, może więc zostać złożone np. na piśmie lub w formie ustnej. Po otrzymaniu zawiadomienia poręczyciel ma obowiązek spełnienia świadczenia. 

Jeśli wierzyciel dochodzi roszczenia od poręczyciela (np. poprzez wytoczenie powództwa przed sądem powszechnym), powinien on zawiadomić tym dłużnika, wzywając go do wzięcia udziału w sprawie. Do zawiadomienia powinno dojść niezwłocznie, czyli bez zbędnej zwłoki po otrzymaniu od wierzyciela odpowiedniego dokumentu. Wezwanie do udziału w sprawie następuje przez tzw. przypozwanie.

W związku z akcesoryjnym charakterem poręczenia względem wierzytelności głównej, poręczycielowi przysługują przeciwko wierzycielowi wszelkie zarzuty. Poręczyciel może w szczególności potrącić wierzytelność, która przysługuje dłużnikowi w stosunku do wierzyciela. Co istotne, osoba poręczająca za dług dłużnika nie traci wskazanych zarzutów, choćby dłużnik zrzekł się ich albo uznał roszczenie wierzyciela.

W wypadku dokonania przez poręczyciela zapłaty długu, za który poręczył, ma on obowiązek powiadomienia o tym dłużnika.  Jeśli  tego nie uczyni, nie będzie mógł żądać od dłużnika zwrotu tego, co świadczył, gdy okaże się, że dłużnik również wykonał zobowiązane. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy dłużnik pozostawał w złej wierze tzn. posiadał informacje o wykonaniu zobowiązania przez poręczyciela, a mimo to zobowiązanie wykonał.

 Wygeneruj umowę: Umowa poręczenia

V. Konsekwencje zawarcia umowy

Skutkiem zawarcia umowy poręczenia jest konieczność wykonania zobowiązania przez poręczyciela w sytuacji, gdyby dłużnik danego zobowiązania nie wykonał. Innymi słowy, jeśli obowiązkiem dłużnika była przykładowo zapłata wierzycielowi określonej sumy pieniędzy, jednak dłużnik dopuszcza się zwłoki z jej zapłatą, wierzyciel może dochodzić spełnienia tego świadczenia bezpośrednio od poręczyciela.

Uwaga!

Poręczyciel, który wykonał świadczenie za dłużnika nabywa uprawnienie do dochodzenia od niego zwrotu tego, co sam świadczył. Jeżeli więc zapłacił dług określonej wysokości, może domagać się jego zwrotu bezpośrednio od dłużnika.

 

Podsumowanie:

Nazwa umowy: umowa poręczenia.

Strony umowy: poręczyciel, wierzyciel – w obu przypadkach: osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, którym ustawa przyznaje zdolność prawną.

Przedmiot umowy: wierzytelność główna (np. wierzytelność pieniężna).

Forma umowy: pisemna po rygorem nieważności.

Czas trwania umowy: oznaczony lub nieoznaczony.

Elementy konieczne:

  • zobowiązanie poręczyciela do wykonania zobowiązania w wypadku nie wykonania go przez dłużnika,

  • oznaczenie osoby dłużnika głównego.

Odpłatność umowy: co do zasady nieodpłatna.

Konsekwencje zawarcia umowy: konieczność wykonania przez poręczyciela zobowiązania w wypadku nie wykonania go przez dłużnika. 

Generuj powiązane dokumenty

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego
w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka.
copyright © przewodnikprawny.pl