Umowa przelewu wierzytelności

 

Gdy ktoś jest Twoim dłużnikiem, tzn. że posiadasz wierzytelność w stosunku do danej osoby i możesz żądać od kogoś spełnienia świadczenia. Osoba ta jest Twoim osobistym dłużnikiem. Jako wierzyciel, masz prawo dysponowania swoją wierzytelnością (obowiązkiem spełnienia świadczenia przez dłużnika), w związku z czym możesz ją przenieść na inną osobę. Umowa, na mocy której Ty (jako wierzyciel) przenosisz na inną osobę wierzytelność, którą posiadasz w stosunku do dłużnika, to umowa przelewu wierzytelności, inaczej cesji wierzytelności. Wówczas to osoba, na którą przeniosłeś wierzytelność, staje się wierzycielem i od tego momentu Twój były dłużnik musi spełnić swoje świadczenie na rzecz nowego wierzyciela.

Stronami umowy przelewu jest wierzyciel (cedent) i nabywca wierzytelności (cesjonariusz). Stroną umowy nie jest dłużnik. Może się jednak zdarzyć tak, że dłużnik w pewien sposób będzie uczestniczył w umowie pomiędzy cedentem i cesjonariuszem.  W umowie łączącej wierzyciela i dłużnika może być bowiem zawarte zastrzeżenie, zgodnie z którym zgoda dłużnika jest niezbędna do zawarcia umowy cesji wierzytelności. W przypadku, gdy dłużnik wyrazi zgodę na zawarcie umowy cesji, umowa jest ważna. Jeżeli taka zgoda nie zostanie udzielona, umowa przelewu wierzytelności nie będzie mogła zostać skutecznie zawarta.

Forma umowy pomiędzy cedentem a cesjonariuszem jest dowolna, tzn. może zostać zawarta nawet ustnie. Jeśli jednak umowa pomiędzy dłużnikiem a wierzycielem była zawarta w określonej formie, umowa przelewu tej wierzytelności także powinna zostać zawarta w tej szczególnej formie, np. pisemnej.

 

I. Strony umowy

Umowa przelewu (cesji) wierzytelności zawierana jest pomiędzy wierzycielem, czyli cedentem (osobą, która może domagać się spełnienia świadczenia od dłużnika) a osobą trzecią, czyli cesjonariuszem (czyli osobą, która chce, aby dłużnik spełnił świadczenie na jej rzecz). Jak wspomniano na początku, co do zasady dłużnik nie bierze udziału w zawarciu umowy.

Uwaga!

Podczas zawierania umowy przelewu wierzytelności cesjonariusz powinien zapoznać się z umową zawartą pomiędzy wierzycielem a dłużnikiem. W umowie tej może bowiem istnieć zapis, zgodnie z którym umowa cesji wierzytelności może być zawarta pod warunkiem wyrażenia zgody przez dłużnika. W przypadku braku zgody umowa przelewu będzie nieważna. Zatem zgoda dłużnika konieczna jest do skutecznego zawarcia umowy cesji wierzytelności.

Uwaga!

Z reguły każda wierzytelność, pieniężna i niepieniężna, może być przedmiotem przelewu. Należy jednak uważać – w niektórych przypadkach nie jest dopuszczalne zbycie wierzytelności. Dotyczy to następujących przypadków:

  • kiedy w umowie pomiędzy wierzycielem a dłużnikiem zakazano zbywania wierzytelności,

  • kiedy ustawa tak stanowi, np. nie można zbyć prawa pierwokupu, odkupu, dożywocia,

  • gdy z właściwości zobowiązania wynika, iż wierzytelność nie może zostać przeniesiona na osobę trzecią – dotyczy to zazwyczaj wierzytelności o charakterze osobistym, tzn. takich, w których charakter wierzytelności ściśle związany jest ze stronami umowy, np. prawo alimentacji.

Dokonanie umowy przelewu, pomimo zakazów, o których mowa powyżej, powoduje nieważność umowy przelewu.

 

II. Przedmiot umowy

Przedmiotem przelewu jest wierzytelność główna, jaką posiada wierzyciel w stosunku do dłużnika. Najczęściej będzie to obowiązek zapłaty określonej sumy pieniędzy. Przedmiotem przelewu mogą być jednak także wierzytelności niepieniężne, np. obowiązek wykonania określonego dzieła. Na mocy umowy przelewu na nabywcę przechodzi cedowana wierzytelność – co istotne, wraz z wyżej wymienioną wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszystkie związane z nią prawa (np. odsetki). W przypadku zawarcia umowy cesji pozycja dłużnika nie może ulec pogorszeniu, tzn. cedent i cesjonariusz nie mogą zmienić treści przelewanej wierzytelności. Należy wskazać, że dopuszczalny jest przelew wierzytelności przyszłych.

Umowa przelewu może być zawarta za wynagrodzeniem. Często do zawarcia umowy dochodzi w sytuacji, gdy wierzyciel niezwłocznie chce uzyskać swoją wierzytelność (np. pieniądze), ale termin spełnienia świadczenia jeszcze nie nadszedł. Wówczas decyduje się sprzedać swoją wierzytelność po cenie niższej, niż wierzytelność główna, na rzecz osoby, która może poczekać na spełnienie świadczenia.

Przykład:

1 stycznia Piotr pożyczył Tomaszowi 1 tys. zł. Termin zwrotu pożyczki strony określiły na 1 grudnia.
1 lutego okazało się, że Piotr nagle potrzebuje znacznej ilości  pieniędzy. Decyduje się zatem sprzedać swoją wierzytelność (obowiązek zwrotu pożyczki w wysokości 1 tys. zł) Łukaszowi, który z tego tytułu ma zapłacić Piotrowi 900 zł. Dzięki umowie przelewu Piotr znacznie szybciej otrzyma potrzebne mu pieniądze, choć nie w pełnej wysokości. Łukasz natomiast zyska dzięki powyższej umowie 100 zł – jeśli naturalnie Tomasz zwróci mu całą kwotę, tj. 1 tys. zł.

Należy pamiętać, aby strony umowy przelewu poinformowały dłużnika o fakcie jej zawarcia. W przypadku bowiem, gdy cedent nie poinformował dłużnika o zbyciu przez siebie wierzytelności, a dłużnik spełnił świadczenie do jego rąk, wówczas spełnienie świadczenia ma skutek w stosunku do nabywcy. W szczególności cesjonariusz nie może żądać od dłużnika odsetek za zwłokę.

 

II. Forma umowy

Umowa przelewu jest umową konsensualną, co oznacza, że dochodzi do skutku jedynie poprzez złożenie zgodnych oświadczeń woli stron – cedenta i cesjonariusza. Nie jest zatem konieczne dokonanie dodatkowych czynności, ani – co do zasady - zachowanie szczególnej formy umowy (uwaga – wyjątki poniżej!).

Należy jednak uważać – jeśli umowa pomiędzy wierzycielem a dłużnikiem została zawarta w szczególnej formie, np. w formie pisemnej, umowa przelewu powinna być zawarta w tej samej formie.

Uwaga !

Jak wskazano powyżej, co do zasady umowa przelewu dochodzi do skutku poprzez złożenie zgodnych oświadczeń woli – z zastrzeżeniem przepisów o formie czynności prawnej. Wyjątek dotyczy wierzytelności:

  • związanej z dokumentem na okaziciela,

  • zabezpieczonej hipoteką.

W stosunku do wyżej wymienionej wierzytelności konieczne jest spełnienie dodatkowych warunków. W przypadku dokumentów na okaziciela, np. weksli – w celu dokonania skutecznego przelewu wierzytelności niezbędne jest także wydanie dokumentu, z którym związana jest określona wierzytelność.

W przypadku wierzytelności obciążonych hipoteką w celu zawarcia umowy przelewu – oprócz umowy zawartej pomiędzy cedentem a cesjonariuszem - konieczny jest także wpis w księdze wieczystej na rzecz cesjonariusza.

 

III. Treść umowy

Umowa przelewu powinna zawierać następujące, podstawowe elementy:

  • określenie wierzytelności, która ma być przedmiotem umowy,

  • przeniesienie wierzytelności z cedenta na cesjonariusza.

Umowa przelewu może mieć charakter odpłatny lub nieodpłatny. Jednakże, jeśli strony nie ustalą w treści umowy, że poręczycielowi przysługiwać będzie określone wynagrodzenie, przyjmujemy, że umowa została zawarta pod tytułem darmym.

Po zawarciu umowy przelewu zbywca powinien poinformować dłużnika o fakcie jej zawarcia. Dla pewności, że dłużnik zostanie o przelewie poinformowany, warto w umowie cesji wpisać odpowiednie postanowienie, na mocy którego zbywca zobowiązuje się poinformować dłużnika o umowie przelewu w określonym terminie. Wskazane, aby termin ten był stosunkowo krótki, np. 3 dni.

Wygeneruj umowę: Umowa przelewu wierzytelności

IV. Konsekwencje zawarcia umowy

Konsekwencją zawarcia umowy przelewu jest zmiana osoby, na rzecz której zobowiązanie ma zostać spełnione. Cedent przestaje być stroną umowy, a na jego miejsce wstępuje cesjonariusz i to on staje się wierzycielem dłużnika. Natomiast samo zobowiązanie nie podlega żadnej zmianie.

 

Podsumowanie:

Nazwa umowy: umowa przelewu wierzytelności.

Strony umowy: cedent, cesjonariusz – w obu przypadkach: osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, którym ustawa przyznaje zdolność prawną.

Przedmiot umowy: wierzytelność główna (np. wierzytelność pieniężna).

Forma umowy: co do zasady forma dowolna, jednak w przypadku, gdy umowa pomiędzy dłużnikiem była zawarta w określonej formie, np. pisemnej, umowa cesji również powinna zostać w tej formie zawarta.

Elementy konieczne:

  • oświadczenia woli stron (cedenta i cesjonariusza), na mocy których dochodzi do przeniesienia wierzytelności, tj. stwierdzenie, że obowiązek spełnienia przez dłużnika świadczenia przechodzi na nowego wierzyciel

  • oznaczenie osoby dłużnika głównego,

  • oznaczenie wierzytelności, która jest przenoszona.

Odpłatność umowy: odpłatna lub nieodpłatna.

Konsekwencje zawarcia umowy: obowiązek spełnienia świadczenia pozostaje bez zmian, jednak dłużnik zobowiązany jest spełnić je na rzecz innej osoby – cesjonariusza, czyli nabywcy wierzytelności.

Generuj powiązane dokumenty

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego
w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka.
copyright © przewodnikprawny.pl