Umowa sprzedaży ruchomości

 

Jeżeli planujesz sprzedać rzecz ruchomą, np. samochód i znalazłeś osobę zainteresowaną jej kupnem powinieneś zawrzeć umowę sprzedaży ruchomości. Wskazana umowa może zostać zawarta w formie dowolnej, a więc także w formie ustnej, a nawet w sposób dorozumiany. Jednak w każdym wypadku bezpieczniej jest zachować formę pisemną. Podpisany dokument stanowić będzie dowód przeprowadzonej transakcji i umożliwi Ci dochodzenie ewentualnych roszczeń w wypadku niewypełnienia obowiązków przez drugą stronę umowy  (np. gdy kupujący nie zapłaci umówionej ceny).

Poprzez umowę sprzedaży ruchomości sprzedawca zobowiązany jest przenieść własność określonej rzeczy ruchomej, a także wydać ją kupującemu. Na kupującym zaś spoczywa obowiązek zapłaty umówionej ceny oraz odbioru przedmiotu sprzedaży. Od chwili zawarcia umowy kupujący staje się właścicielem ruchomości i nabywa wszystkie związane z nią prawa oraz obowiązki.

 

I. Strony umowy

Stronami umowy sprzedaży ruchomości są sprzedawca, czyli osoba, która zbywa określoną rzecz ruchomą oraz kupujący, a więc osoba, która nabywa ruchomość oferowaną przez sprzedawcę. Należy wskazać ponadto, że sprzedawcą nieruchomości może być jedynie właściciel ruchomości lub ustanowiony do dokonania tej czynności pełnomocnik.

Zarówno po stronie sprzedawcy jak i kupującego może wystąpić osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną. W przypadku osób fizycznych, wymagane jest ponadto, aby posiadały one pełną zdolność do czynności prawnych. Jeśli kupujący posiada ograniczoną zdolność do czynności prawnych, ważność umowy sprzedaży uzależniona jest od jej potwierdzenia przez przedstawiciela ustawowego kupującego. Mówimy wówczas o zawieszonej skuteczności umowy. Sprzedawca, który nie chce utrzymywać stanu niepewności, może wyznaczyć przedstawicielowi ustawowemu kupującego odpowiedni termin do potwierdzenia umowy. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu, sprzedawca zostaje zwolniony z ciążących na nim obowiązków i może sprzedać daną rzecz innej osobie. Jednakże podkreślić należy, iż do zawarcia przez osobę z ograniczoną zdolnością do czynności prawnych umowy, przekraczającej zwykły zarząd niezbędne jest uzyskanie zgody sądu opiekuńczego. Umowa podpisana przez taką osobę lub jego przedstawiciela ustawowego bez zgody sądu opiekuńczego jest nieważna.

 

II. Przedmiot umowy

Przedmiotem umowy sprzedaży ruchomości może być prawo własności każdej rzeczy ruchomej, np. samochód, bujany fotel, telewizor. Uznaje się, iż rzeczą ruchomą jest taka rzecz, która nie jest nieruchomością. Cechą odróżniającą ruchomość od nieruchomości jest przede wszystkim możliwość przemieszczania rzeczy ruchomej. Inny jest także reżim prawny związany z obrotem nieruchomościami. Pod pojęciem ruchomości należy więc rozumieć odrębną od innych, przenaszalną rzecz fizyczną.

Najbardziej znanym podziałem rzeczy ruchomych jest podział na rzeczy oznaczone co do gatunku oraz rzeczy oznaczone co do tożsamości.

Rzeczami oznaczonymi co do gatunku są rzeczy, które oznaczone są według cech rodzajowych, charakterystycznych dla większej grupy rzeczy. Posiadają one cechę zamienności, co oznacza, że sprzedawca oferujący sprzedaż takiej rzeczy, może wydać kupującemu dowolną rzecz danego rodzaju, np. kilogram ziarna lub jeden egzemplarz z wielu takich samych egzemplarzy książek. Przeniesienie własności rzeczy oznaczonych co do gatunku następuje dopiero w chwili faktycznego przeniesienia posiadania tych rzeczy na nabywcę.

Z kolei rzeczami oznaczonymi co do tożsamości są rzeczy posiadające specyficzną cechę, która nadaje im indywidualny charakter. Rzecz oznaczona co do tożsamości jest niezamienna, a więc nie może być zastąpiona przez inną rzecz o podobnych właściwościach. Przykładem takiej rzeczy jest np. obraz znanego malarza lub egzemplarz książki z autografem autora. Do przeniesienia własności rzeczy ruchomej oznaczonej co do gatunku wystarczy wyłącznie zawarcie umowy.

Warto zaznaczyć, iż poza rzeczami, przedmiotem umowy sprzedaży mogą być także zwierzęta, energia, zbywalne prawa majątkowe lub też zespoły rzeczy lub praw. Ponadto możliwe jest zawarcie umowy sprzedaży, której przedmiotem będą rzeczy przyszłe, np. płody rolne.

Uwaga!

Przedmiotem umowy sprzedaży nie mogą być tzw. res extra commercium, czyli rzeczy wyłączone z obrotu. Należą do nich m.in.:

  • tkanki i narządy ludzkie,

  • narkotyki,

  • obiekty sakralne,

  • rzeczy służące użytkowi publicznemu.

 

III. Forma umowy

Umowa sprzedaży ruchomości rzeczy oznaczonej co do tożsamości jest czynnością prawną konsensualną, co oznacza, że do jej zawarcia dochodzi wyłącznie na podstawie zgodnych oświadczeń woli stron. Nie jest zatem konieczne dokonywanie dodatkowych czynności. Co do zasady wystarczy, aby sprzedawca oświadczył, że sprzedaje określoną ruchomość, a kupujący wyraził zgodę na jej zakup, chyba że strony inaczej postanowiły albo że przepis szczególny stanowi inaczej.

W wypadku, gdy przedmiotem umowy sprzedaży są rzeczy oznaczone co do gatunku albo rzeczy przyszłe, do skutecznego przeniesienia własności oprócz zawarcia umowy niezbędne jest także - przeniesienie posiadania rzeczy będącej przedmiotem umowy na kupującego. Jeśli więc sprzedawca chce przenieść własność rzeczy ruchomej oznaczonej co do gatunku powinien wydać ją „do rąk” kupującego. W przeciwnym razie zawarta umowa będzie jedynie umową zobowiązującą, na skutek której po stronie sprzedawcy powstanie zobowiązanie do wydania rzeczy, po stronie kupującego – do zapłaty umówionej ceny sprzedaży. Sam skutek natomiast w postaci przeniesienia własności danej rzeczy powstanie dopiero po przeniesieniu posiadania poprzez wydanie rzeczy albo w inny sposób określony przepisami, np. poprzez wydanie dokumentów lub innych środków, które umożliwiają rozporządzanie rzeczą lub dają faktyczne władztwo nad rzeczą. Ta sama zasada odnosi się do przeniesienia własności rzeczy przyszłych.

Umowa sprzedaży ruchomości może być zawarta w formie dowolnej, np. ustnej, pisemnej, a także w sposób dorozumiany. Przepisy nie wprowadzają w tej kwestii żadnych ograniczeń. Jednakże w każdym wypadku najlepszym wyjściem jest sporządzenie pisemnej umowy, chroniącej interesy obu stron.

Uwaga!

W przypadkach wskazanych w ustawie zawarcie umowy sprzedaży wymagać będzie zachowania formy szczególnej, np. gdy przedmiotem umowy będzie przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część, niezbędne jest sporządzenie umowy w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi.

 

IV. Treść umowy

Poprawnie sporządzona umowa sprzedaży rzeczy ruchomej powinna zawierać następujące elementy:

  • wskazanie stron transakcji,

  • określenie przedmiotu umowy,

  • ustalenie ceny,

  • zobowiązanie sprzedawcy do przeniesienia własności ruchomości oraz do jej wydania,

  • obowiązek kupującego do zapłaty umówionej ceny oraz do odbioru ruchomości.

Ustalenie ceny sprzedaży stanowi jeden z przedmiotowo istotnych elementów umowy sprzedaży ruchomości. Cena wyrażana jest w postaci określonej kwoty pieniędzy lub poprzez podanie sposobu jej wyliczenia. W każdym zaś wypadku jej wysokość może zostać dowolnie ustalona przez strony umowy.

Podstawowym obowiązkiem sprzedawcy jest przede wszystkim przeniesienie na kupującego własności określonej rzeczy ruchomej oraz jej wydanie. Do przeniesienia własności dochodzi w zależności od rzeczy bądź to przez podpisanie umowy sprzedaży (rzeczy oznaczone co do tożsamości) bądź to przez przeniesienie faktycznego posiadania rzeczy na kupującego (rzeczy oznaczone co do gatunku oraz rzeczy przyszłe). Wydanie ruchomości ma zazwyczaj miejsce podczas zawarcia umowy lub też w innym terminie określonym w treści umowy. Ponadto sprzedawca ponosi odpowiedzialność względem kupującego, jeśli sprzedana rzecz obciążona jest wadami fizycznymi lub wadami prawnymi. Poprzez pojęcie wady fizycznej ruchomości należy rozumieć taką wadę, która zmniejsza jej wartość lub użyteczność ze względu na cel oznaczony w umowie lub wynikający z okoliczności albo przeznaczenia rzeczy. Z wadą fizyczną mamy do czynienia również w przypadku, gdy ruchomość nie ma właściwości o jakiej zapewniał sprzedający lub w wypadku, gdy rzecz została wydana kupującemu w stanie niezupełnym. O wadzie prawnej rzeczy ruchomej mówimy, gdy  stanowi ona własność osoby trzeciej albo jest obciążona innym prawem ustanowionym na rzecz osoby trzeciej. W takiej sytuacji kupującemu przysługują uprawnienia z tytułu rękojmi za wady rzeczy ruchomej, a mianowicie:

  • żądanie obniżenia ceny,

  • prawo do odstąpienia od umowy.

Jednakże kupujący nie może odstąpić od umowy, gdy sprzedawca niezwłocznie wymienił rzecz wadliwą na rzecz wolną od wad albo niezwłocznie wady te usunie. Wskazać należy, iż sprzedawca będzie zwolniony z odpowiedzialności za wady rzeczy ruchomej, jeżeli kupujący wiedział o wadzie w chwili zawarcia umowy. Ciężar udowodnienia tego faktu spoczywa na sprzedawcy.

Obowiązkami kupującego, które wynikają z treści umowy sprzedaży ruchomości, są zapłata ustalonej ceny oraz odbiór rzeczy. W wypadku, gdy kupujący dopuści się zwłoki z odebraniem rzeczy sprzedanej, sprzedawca może oddać rzecz na przechowanie na koszt i niebezpieczeństwo kupującego. Sprzedawcy przysługuje ponadto uprawnienie do sprzedaży danej rzeczy. Powinien jednak wyznaczyć kupującemu dodatkowy termin do jej odebrania, chyba że wyznaczenie terminu nie jest możliwe albo że rzecz jest narażona na zepsucie, a także w sytuacji, gdy z innych względów groziłaby jej szkoda. O dokonaniu sprzedaży sprzedawca zobowiązany jest niezwłocznie zawiadomić kupującego.

Do zapłaty ceny dochodzi najczęściej przy zawieraniu umowy. Strony mogą jednak umówić się, że kupujący będzie zobowiązany do uiszczenia zapłaty w innym terminie. Zapłata ceny może nastąpić w formie gotówkowej lub bezgotówkowej. Kupujący powinien również stawić się podczas wydania ruchomości i dokonać jej odbioru. Strony umowy mogą umówić się, która z nich będzie ponosić koszty wydania oraz odbioru sprzedanej rzeczy ruchomej. Jednak, jeżeli ani z umowy, ani z zarządzeń określających cenę nie wynika, kogo obciążają powyższe koszty, sprzedawca ponosi koszty wydania, w szczególności koszty zmieszenia lub zważenia, opakowania, ubezpieczenia za czas przewozu, a także koszty przesłania rzeczy. Z kolei koszty odebrania przedmiotu umowy ponosi kupujący. W przypadku, gdy przedmiot umowy ma być przesłany do miejsca, które nie jest miejscem spełnienia świadczenia, koszty ubezpieczenia i przesłania ponosi kupujący. Pozostałe koszty, związane z wydaniem i odbiorem rzeczy, obciążają obie strony po połowie.

Wygeneruj umowę: Umowa sprzedaży ruchomości

Wygeneruj dokument: Umowa sprzedaży pojazdu

V. Konsekwencje zawarcia umowy

Skutkiem zawarcia opisywanej umowy jest przeniesienie własności ruchomości na kupującego, który staje się nowym właścicielem nabytej rzeczy. Po zawarciu stosownej umowy sprzedawca zobowiązany jest do wydania, zaś kupujący do odbioru przedmiotowej nieruchomości oraz do zapłaty sprzedawcy ceny w umówionej wysokości. Co więcej, sprzedawca odpowiada za wszelkie wady fizyczne lub prawne, jakimi obciążona jest zbyta rzecz ruchoma. Z tytułu wady rzeczy sprzedanej kupującemu przysługuje uprawnienie do odstąpienia od umowy lub obniżenia ceny.


Podsumowanie:

Nazwa umowy: umowa sprzedaży ruchomości.

Strony umowy: sprzedawca, kupujący – w obu przypadkach: osoby fizyczne, posiadające pełną zdolność do czynności prawnych, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne, nieposiadające osobowości prawnej, którym ustawa przyznaje zdolność prawną.

Przedmiot umowy: wszystkie ruchomości.

Forma umowy: dowolna, o ile przepis szczególny nie stanowi inaczej.

Elementy konieczne:

  • wskazanie stron transakcji,

  • określenie przedmiotu umowy,

  • ustalenie ceny,

  • zobowiązanie sprzedawcy do przeniesienia własności rzeczy ruchomej oraz do jej wydania,

  • obowiązek kupującego do zapłaty umówionej ceny oraz odbioru rzeczy ruchomej.

Odpłatność umowy: umowa odpłatna.

Konsekwencje: nabycie na własność rzeczy ruchomej przez kupującego; odpowiedzialność sprzedawcy za wady fizyczne oraz prawne ruchomości.

 

Generuj powiązane dokumenty

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego
w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka.
copyright © przewodnikprawny.pl