Umowa zlecenia

 

Jeśli chcesz zlecić komuś dokonanie konkretnej czynności prawnej w Twoim imieniu, np. sprzedaż samochodu, powinieneś zawrzeć tzw. umowę zlecenia. Sporządzony dokument stanowić będzie dowód istnienia stosunku prawnego pomiędzy Tobą a osobą, która podejmie się dokonania określonej czynności, a także pozwoli Ci na dochodzenie roszczeń w wypadku nienależytego wykonania zobowiązania przez zleceniobiorcę. Umowa zlecenia może być również zawarta w przypadku umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, a mianowicie takich, które mogą obejmować także czynności faktyczne. Do umów należących do tej kategorii możemy zaliczyć np. umowy o nauczanie, umowy o reklamę, umowy o naprawę przedmiotów, czy też umowy o usługi medyczne.

Istotą umowy zlecenia jest zobowiązanie się jednej ze stron do dokonania określonej czynności prawnej dla drugiej strony umowy. Jeżeli strony nie uzgodniły inaczej, umowa zlecenia obejmuje umocowanie do dokonania czynności w imieniu dającego zlecenie. Oznacza to, że zleceniobiorca pełni rolę pełnomocnika zleceniodawcy, a wszelkie czynności przez niego podjęte wywołują bezpośredni skutek dla dającego zlecenie.

 

I. Strony umowy

Stronami umowy zlecenia są dający zlecenie (zleceniodawca, mandant), a więc osoba, która zleca drugiej stronie umowy dokonanie określonej czynności prawnej oraz przyjmujący zlecenie (zleceniobiorca, mandatariusz), czyli osoba, która zgadza się na dokonanie wskazanej w umowie czynności prawnej w imieniu lub na rachunek zleceniodawcy.

Zarówno po stronie dającego zlecenie, jak i przyjmującego zlecenie może wystąpić każdy podmiot prawa – osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną. Wśród przyjmujących zlecenie możemy wyróżnić podmioty, które zawodowo trudnią się załatwianiem czynności dla innych osób oraz osoby, które nie posiadają żadnych szczególnych kwalifikacji. Do pierwszej kategorii zaliczyć należy podmioty, które zarobkowo, w sposób zorganizowany i ciągły prowadzą działalność, polegającą na załatwianiu umówionych czynności. W sytuacji, gdy wykonanie obowiązku ciążącego na przyjmującym zlecenie przewiduje konieczność posiadania określonych kwalifikacji (np. bycia adwokatem), zleceniobiorca powinien spełniać wszelkie niezbędne warunki. Jednakże, jeśli pomimo nieposiadania wymaganych kwalifikacji, zleceniobiorca podejmie się dokonania zleconej czynności, zobowiązanie jest niewykonalne, co skutkuje nieważnością umowy.  Druga kategoria zleceniobiorców obejmuje osoby, które nie dysponują kwalifikacjami niezbędnymi do dokonania danego rodzaju czynności. Mogą one zatem zobowiązać się do wykonania takiego zlecenia, które nie wymaga posiadania odpowiednich kwalifikacji, czy też umiejętności (np. sprzedaż lub zakup rzeczy ruchomej w imieniu zleceniodawcy).

Ponadto nic nie stoi na przeszkodzie, aby po każdej ze wskazanych stron wystąpiło więcej podmiotów (np. gdy zlecenie przyjmują wspólnicy spółki cywilnej). W takim wypadku są one odpowiedzialne solidarnie za należyte wykonanie zobowiązania.

 

II. Przedmiot umowy.

Przedmiotem umowy zlecenia jest co do zasady dokonanie określonej czynności prawnej. Innymi słowy zleceniobiorca zobowiązuje się, na mocy zawartej umowy, do dokonania konkretnie oznaczonej, zindywidualizowanej czynności dla dającego zlecenie, co odróżnia opisywany stosunek prawny od stosunku pełnomocnictwa, gdzie umocowanie może obejmować czynności prawne wszelkiego rodzaju.  Podkreślić jednak należy, że przedmiotem umowy zlecenia może być nie tylko pojedyncza czynność prawna, ale także kilka powtarzalnych czynności bądź nieoznaczona liczba czynności prawnych danego rodzaju.

Uwaga!

Nie jest  dopuszczalne, aby strony zawarły umowę zobowiązującą zleceniobiorcę do dokonania czynności prawnych wymagających osobistego działania dającego zlecenie, np. do sporządzenia testamentu. Jeśli jednak strony podpiszą taką umowę, jest ona bezwzględnie nieważna.

Wypełnienie przez przyjmującego zlecenie obowiązków wynikających z umowy zlecenia może przyjąć formę:

  • zastępstwa bezpośredniego – w tym przypadku zleceniobiorca działa jak pełnomocnik zleceniodawcy – wykonuje więc czynność prawną w imieniu dającego zlecenie, co oznacza, że dokonana czynność wywołuje bezpośredni skutek dla dającego zlecenie,

  • zastępstwa pośredniego – w tym przypadku zleceniobiorca dokonuje czynności prawnej we własnym imieniu, lecz na rachunek dającego zlecenie; oznacza to, że po dokonaniu umówionej czynności zleceniobiorca będzie zobowiązany do przeniesienia nabytych w swoim imieniu praw na dającego zlecenie.

Należy wskazać, że w przeciwieństwie do umowy o dzieło, zleceniobiorca zobowiązuje się nie do osiągnięcia oznaczonego rezultatu, ale do zachowania należytej staranności. Uznajemy, że zleceniobiorca dochował należytej staranności, jeśli podjął wszelkie możliwe działania w celu  jak najdokładniejszego wykonania zobowiązania. Zleceniobiorca powinien zatem wykonać zleconą mu czynność jak najlepiej, wykorzystując przy tym niezbędną wiedzę, doświadczenie i umiejętności, a także z uwzględnieniem charakteru danej czynności.

W przypadku, gdy przedmiotem umowy nie jest dokonanie określonej czynności prawnej, lecz dokonanie czynności faktycznej, do umowy tej stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Zgodnie z przepisem art. 750 Kodeksu cywilnego, przepisy o zleceniu stosuje się odpowiednio do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami. Oznacza to, że strony mogą zawrzeć umowę zlecenia, która będzie zawierać zobowiązanie jednej z nich  do świadczenia usług lub usługi, a więc działania polegającego na zaspokojeniu potrzeb ekonomicznych, gospodarczych i innych drugiej strony umowy. W przeciwieństwie do umowy zlecenia, w wypadku tego rodzaju umów możliwe jest zobowiązanie zleceniobiorcy do dokonania czynności faktycznych. Warunkiem jednak jest, aby nie były to usługi uregulowane obowiązującymi przepisami prawa,  jak np. umowa przechowania, umowa spedycji czy też umowa komisu. Strony mogą zatem zawrzeć umowę zlecenia zobowiązującą zleceniobiorcę do świadczenia usług takich jak:

  • usługi medyczne,

  • usługi związane z nauczaniem,

  • usługi polegające na opracowywaniu lub wyszukiwaniu informacji,

  • usługi polegające na naprawie przedmiotów,

  • usługi związane z pośrednictwem,

  • usługi polegające na ochronie osób lub mienia.

Oczywiście wymienione usługi mają charakter jedynie przykładowy, strony mogą bowiem zawierać umowy zleceni, przedmiotem których będzie wykonanie czynności faktycznych także innych niże wyżej wymienione.

 

III. Forma umowy

Umowa zlecenia jest umową konsensualną, co oznacza, że do jej zawarcia wymagane jest jedynie złożenie zgodnych oświadczeń woli przez zleceniodawcę oraz zleceniobiorcę. Nie jest natomiast konieczne dokonanie innych czynności.

Zawarcie umowy zlecenia następuje najczęściej w wyniku złożenia oferty przez dającego zlecenie oraz jej przyjęcia przez przyjmującego zlecenie. Jeśli zleceniobiorca jest profesjonalistą, a więc zawodowo trudni się załatwianiem czynności dla drugich, powinien, w wypadku, gdy nie chce podjąć się dokonania określonej czynności, niezwłocznie zawiadomić o tym dającego zlecenie. Taki sam obowiązek ciąży na osobie, która oświadczyła dającemu zlecenie, że jest gotowa przyjąć zlecenie, jednak chce zrezygnować z dokonania danej czynności. W wypadku, gdy wskazane osoby nie zawiadomią niezwłocznie zleceniodawcy o nieprzyjęciu zlecenia, będą odpowiadały za szkodę, jaką zleceniodawca poniósł na skutek niewykonania umowy.   

Przepisy nie wymieniają formy w jakiej strony powinny zawrzeć umowę zlecenia. Oznacza to, że co do zasady umowa ta może być zawarta w formie dowolnej. Jednakże należy zwrócić uwagę, iż w przypadku, gdy czynność, do dokonania której zobowiązał się zleceniodawca, wymaga zachowania formy szczególnej, również umowa zlecenia obejmująca swoją treścią dokonanie wskazanej czynności powinna zostać zawarta w tej samej formie. Taka sytuacja ma miejsce np. przy zawieraniu umowy zlecenia, na podstawie której zleceniobiorca zobowiązuje się do sprzedaży określonej nieruchomości w imieniu zleceniodawcy. Umowa sprzedaży nieruchomości zawierana jest w formie aktu notarialnego, dlatego też umowa zlecenia zawierająca umocowanie do dokonania takiej czynności także powinna przybrać formę aktu notarialnego.

 

IV. Treść umowy

Każda poprawnie sporządzona umowa zlecenia powinna zawierać następujące elementy:

  • zobowiązanie zleceniobiorcy do dokonania danej czynności w imieniu lub na rachunek zleceniodawcy,

  • dokładne określenie czynności, do dokonania której zobowiązuje się zleceniobiorca.

Umowa zlecenia może mieć zarówno charakter odpłatny, jak i nieodpłatny. Jeżeli ani z umowy, ani z okoliczności nie wynika, że przyjmujący zlecenie zobowiązał się wykonać je bez wynagrodzenia, należy przyjąć, że za wykonanie zlecenia zleceniobiorcy przysługuje wynagrodzenie. Zapłata wynagrodzenia za wykonane zlecenie należy do obowiązków zleceniodawcy. Wysokość wynagrodzenia ustalana jest w treści umowy, a sposób jego określenia jest dowolny. Strony najczęściej uzgadniają wynagrodzenie na podstawie obowiązującej taryfy. Taryfa jest zbiorem cen i stawek, przysługujących za wykonanie określonej czynności i ustalana jest zazwyczaj przez zleceniobiorcę, który zawodowo trudni się dokonywaniem określonych czynności dla innych. Możliwe jest także określenie wynagrodzenia poprzez wskazanie konkretnej sumy pieniędzy. W wypadku, gdy nie ma obowiązującej taryfy, a nie umówiono się również co do wysokości wynagrodzenia, zleceniobiorcy przysługuje wynagrodzenie odpowiadające wykonanej pracy. Wówczas do określenia wysokości wynagrodzenia konieczna jest ocena rodzaju czynności dokonanych przez zleceniobiorcę, czasu, jaki poświęcił na ich wykonanie, kwalifikacji zleceniobiorcy, a także przygotowań poczynionych w celu dokonania zleconej czynności.

Zleceniodawca, oprócz zapłaty wynagrodzenia, powinien również zwrócić przyjmującemu zlecenie wydatki oraz nakłady, które ten poczynił w celu należnego wykonania zlecenia wraz z należnymi odsetkami. Obowiązek zleceniobiorcy ogranicza się jedynie do nakładów koniecznych oraz użytecznych. Z kolei do pokrycia innych nakładów zleceniodawca będzie zobowiązany wyłącznie w wypadku wcześniejszego ustalenia w umowie. Jeżeli wykonanie zlecenia wymaga wydatków, zleceniodawca powinien na żądanie przyjmującego udzielić mu także odpowiedniej zaliczki. Ponadto w przypadku, gdy zleceniobiorca zaciągnął zobowiązania w imieniu własnym w celu należytego wykonania umowy, dający zlecenie powinien go z tych zobowiązań zwolnić.

Podstawowym obowiązkiem zleceniobiorcy jest dokonanie określonej w umowie czynności prawnej. Podczas jej dokonywania obowiązany jest do zachowania należytej staranności oraz stosowania się do przedstawianych przez zleceniodawcę wskazówek. Tak jak już wskazywano powyżej zleceniobiorca może wykonać daną czynność w własnym imieniu lub w imieniu dającego zlecenia. Ponadto powinien on wypełnić nałożony na niego obowiązek osobiście. Powierzenie wykonania umówionej czynności osobie trzeciej jest możliwe jedynie w wypadku, gdy wynika to bezpośrednio z treści umowy lub ze zwyczaju albo gdy zleceniobiorca jest do tego zmuszony przez okoliczności. W takim przypadku zleceniodawca powinien niezwłocznie zawiadomić o tym zleceniodawcę, wskazując przy tym osobę oraz miejsce zamieszkania swojego zastępcy. Jeśli to uczyni, będzie odpowiadał jedynie za brak należytej staranności w wyborze zastępcy, gdy zleceniodawca poniesie szkodę. Ustanowiony zastępca jest odpowiedzialny za wykonanie zlecenia zarówno przed przyjmującym zlecenie, jak i przez zleceniobiorcą. Jeżeli przyjmujący zlecenie ponosi odpowiedzialność za czynności swojego zastępcy jak za swoje własne, ich odpowiedzialność jest solidarna.

W trakcie wykonywania zlecenia zleceniobiorca powinien udzielać zleceniodawcy wszelkich potrzebnych wiadomości o przebiegu sprawy, natomiast po jego wykonaniu lub po wcześniejszym rozwiązaniu umowy ma obowiązek złożenia sprawozdania. Co więcej, jest on zobowiązany do wydania dającemu zlecenie wszystkiego, co przy wykonaniu zlecenia dla niego uzyskał, chociażby w imienny własnym. Oznacza to, że zleceniobiorca powinien wydać wszelkie rzeczy oraz dokumenty, które uzyskał dla zleceniodawcy jako zastępca bezpośredni oraz przenieść na zleceniodawcę wszelkie prawa, które nabył na jego rachunek jako zastępca pośredni. W sytuacji, gdy przyjmujący zlecenie nie wywiąże się z tego obowiązku, zleceniodawcy przysługuje roszczenie o wydanie uzyskanych korzyści.

W wypadku, gdy dający zlecenie poniesie szkodę na skutek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, zleceniobiorca może zostać pociągnięty do odpowiedzialności, co skutkować będzie koniecznością zapłacenia na rzecz zleceniodawcy stosownego odszkodowania.

Wygeneruj umowę: Umowa zlecenia

 

V. Konsekwencje zawarcia umowy

Na mocy zawartej umowy przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Strony mogą również zawrzeć umowę, której przedmiotem będzie świadczenie usługi w postaci wskazanej czynności faktycznej. W takim przypadku, do umowy o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Obowiązkiem zleceniodawcy będzie zapłacenie zleceniobiorcy ustalonego wynagrodzenia za dokonanie określonej czynności. Przyjmujący zlecenie zobowiązany jest do dochowania należytej staranności podczas spełniania nałożonych na niego obowiązków, dlatego też ponosi on odpowiedzialność względem zleceniodawcy za szkodę spowodowaną niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem zobowiązania.

 

Podsumowanie:

Nazwa umowy:  umowa zlecenia.

Strony umowy: dający zlecenia (zleceniodawca), przyjmujący zlecenie (zleceniobiorca) – w obu przypadkach osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, którym ustawa przyznaje zdolność prawną.

Przedmiot umowy: dokonanie oznaczonej czynności prawnej; świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami (w przypadku, gdy przedmiotem umowy jest dokument określonej czynności faktycznej).

Forma umowy: dowolna; forma szczególna, gdy dokonanie zleconej czynności wymaga zawarcia umowy w formie szczególnej (np. zakup nieruchomości).

Czas trwania umowy: oznaczony lub nieoznaczony.

Elementy konieczne:

  • zobowiązanie zleceniobiorcy do dokonania danej czynności w imieniu lub na rachunek zleceniodawcy,

  • dokładne określenie czynności, do której dokonania zobowiązuje się zleceniobiorca.

Odpłatność: odpłatna lub nieodpłatna.

Konsekwencje:  obowiązek zleceniobiorcy do dokonania czynności zleconej mu przez zleceniodawcę; odpowiedzialność zleceniobiorcy za szkody wynikłe z tytułu nienależytego wykonania zobowiązania; zobowiązanie zleceniodawcy do zapłaty umówionego wynagrodzenia oraz do zwrotu nakładów i wydatków poczynionych przez zleceniobiorcę.

Generuj powiązane dokumenty

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego
w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka.
copyright © przewodnikprawny.pl