Zwolnienie od kosztów w postępowaniu karnym

Jeśli nie posiadasz odpowiednich środków na pokrycie kosztów w postępowaniu karnym, pamiętaj, że przepisy kodeksu postępowania karnego przewidują instytucję zwolnienia od kosztów.

Kiedy można ubiegać się o zwolnienie od kosztów podlegających uiszczeniu przy wnoszeniu pisma procesowego?

W myśl art. 623 Kodeksu postępowania karnego sąd jest zobowiązany zwolnić osobę w całości lub w części od wyłożenia kosztów podlegających uiszczeniu przy wnoszeniu pisma procesowego, jeżeli wykazała ona, że ze względu na jej sytuację rodzinną, majątkową i wysokość dochodów wyłożenie ich byłoby zbyt uciążliwe.

Wśród kosztów podlegających uiszczeniu przy wnoszeniu pisma możemy wymienić, m.in.:

  • zryczałtowaną równowartość wydatków,

  • opłatę od kasacji,

  • wpis od apelacji oskarżonego wynoszonej wyłącznie w części dotyczącej powództwa cywilnego,

  • opłatę od wniosku o wznowienie postępowania,

  • opłatę od ponownego wniosku o ułaskawienie,

  • opłaty od niektórych pism wnoszonych w toku postępowania wykonawczego.

Opisywanie zwolnienie nie dotyczy jednak opłat za wydanie kserokopii dokumentów oraz uwierzytelnionych odpisów z akt oraz opłat za sporządzenie kopii zapisu dźwięku lub obrazu czynności procesowej.

Uwaga!
Zwolnienie od ponoszenia kosztów podlegających uiszczeniu przy wnoszeniu pisma procesowego nie oznacza jednocześnie zwolnienia od kosztów sądowych.

Aby sąd zwolnił osobę od wyłożenia kosztów niezbędne jest wykazanie, że ze względu na sytuację rodzinną, majątkową i wysokość dochodów ich wyłożenie byłoby zbyt uciążliwe. Ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które uzasadniają zwolnienie od kosztów spoczywa na osobie ubiegającej się o to zwolnienie. W związku z powyższym dana osoba powinna skierować do sądu właściwy wniosek załączając do niego odpowiednie dokumenty, np. stwierdzające jego rzeczywisty stan majątkowy oraz wysokość dochodów, czy też sytuację rodzinną. W wypadku, gdy sąd poweźmie wątpliwość co do wiarygodności wniosku i dokumentów do niego dołączonych może dokonać sprawdzenia okoliczności w nim przywołanych.

Jeżeli sąd stwierdzi istnienie przesłanki zwolnienia z kosztów podlegających uiszczeniu przy wnoszeniu pisma procesowego sąd ma obowiązek zwolnić wnioskodawcę od wyłożenia ww. kosztów.

W jakich wypadkach sąd może zwolnić stronę od kosztów sądowych?

Zgodnie z art. 624 § 1 Kodeksu postępowania karnego sąd może zwolnić oskarżonego lub oskarżyciela posiłkowego w całości lub w części od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych, jeśli istnieją podstawy do uznania, że ich uiszczenie byłoby zbyt uciążliwe ze względu na sytuację rodzinną, majątkową i wysokość dochodów, jak również wtedy, gdy przemawiają za tym względy słuszności.

Względy słuszności, o których mowa powyżej, są to okoliczności niezwiązane ze złą sytuacją materialną strony. Przesłanka ta dotyczy okoliczności takich jak:

  • sytuacja osobista strony (np. ciężka choroba),

  • inne okoliczności związane ze sprawą, których nie można było uwzględnić przy rozstrzyganiu o obciążeniu strony kosztami procesu (np. częściowe zwolnienie od kosztów w wypadku zawinionego błędu organów procesowych).

Sąd może zwolnić z kosztów sądowych także oskarżyciela prywatnego w wypadku rozpatrywania sprawy bez wpłacenia przez oskarżyciela prywatnego do kasy sądowego zryczałtowanej równowartości wydatków.

Koszty sądowe są to opłaty i wydatki wyłożone przez Skarb Państwa, o których sąd orzeka w orzeczeniu kończącym postępowanie. Do kosztów sądowych nie wliczamy zatem uzasadnionych wydatków stron. Oznacza to, że strona zobowiązana do poniesienia kosztów procesu, którą zwolniono od zapłaty kosztów sądowych, musi zwrócić stronie przeciwnej poniesione przez nią uzasadnione wydatki.

Zwolnienie od kosztów sądowych może nastąpić zarówno na wniosek strony, jak i wskutek rozważenia tej kwestii z urzędu. Ważne jest, że strona nie jest zobowiązana do wykazania uciążliwości ponoszenia kosztów. Innymi słowy, zwolnienie może nastąpić jeśli są ku niemu podstawy, nie jest ono więc uzależnione od wykazania przez stronę konkretnych okoliczności. Zwolnienie następuje na podstawie swobodnej, ale nie dowolnej, oceny orzekającego sądu - również co do tego, czy zwolnienie ma dotyczyć całości czy też tylko części kosztów.

Jeśli strona zdecyduje się jednak na złożenie wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych w całości  lub też w części zalecamy dołączenie w załączniku właściwych dokumentów na potwierdzenie, iż uiszczenie kosztów sądowych byłoby zbyt uciążliwe, m.in. ze względu na sytuację rodzinną, majątkową i wysokość dochodów, np.  odpowiednie zaświadczenia.

 

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego
w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka.
copyright © przewodnikprawny.pl